Yakub Paşa

Yakub Paşa ya da Hekim Yakub Paşa (1425-1430, Gaeta – 1481), İtalya Yahudisi^{[1]Naim A. Güleryüz, Bizans'tan 20. Yüzyıla - Türk Yahudileri, s.32-33, ISBN 978-9944-994-54-5} asıllı Osmanlı tabiptir.

Yakub Paşa'nın doğum adı "Maestro Jacopo" olup, İtalya'nın Gaeta şehrinde 1425-30 yılları arasında doğduğu düşünülmektedir.^{[2]Venedik Krallığının Fatih Sultan Mehmet ve Bosna Sancakbeyi Ömer Bey'i Zehirleme Projesi, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl:2009 Cilt: 6 Sayı: 11, 316-327, Yaşar Demir.}

Edirne'ye gelen Yahudi hekim Maestro Jacopo, Müslüman olarak Yakub ismini aldı. II. Murad zamanında sarayda hekim olarak çalışmaya başlayan Yakub Paşa, Fatih Sultan Mehmed zamanında da görevine devam etti. Zamanla Fatih'in güvendiği kişilerden biri oldu. 1468'de İtalya'ya bir ziyaret yaparak Arapçadan Latinceye çevrilmiş bazı tıp kitaplarını inceledi.^{[3]Arşivlenmiş kopya.} 1459-1461 yıllarında defterdarlık görevinde bulundu.

Gebze civarındaki Hünkâr Çayırı'nda konaklanan ordugahta rahatsızlığı artan Fatih Sultan Mehmed'i tedavi için sonradan çağrılan Yakub Paşa, padişahın ölümünden sonra öfkelenen yeniçeriler tarafından 1481 yılında öldürüldü.

"Âşıkpaşazade Tarihinde" geçen şiiri yorumlayarak Fatih Sultan Mehmed'in zehirlendiğini öne süren tezlerde Venediklilerle anlaşarak suikastı gerçekleştirildiği iddia edilmiştir. Tarihçi Âşık Paşazade'nin yorumuna göre, Fatih'in ayağındaki bir ağrıyı gidermek üzere verdiği bir ilaç neticesi Fatih zehirlenerek ölmüştür. Bu konuda tarihçiler farklı düşüncelere sahiptirler.^{[4]Vahdet.com.} Bu farklı düşüncelerden bir tanesi Hekim Yakub'un Fatih Sultan Mehmed'i kasten zehirlediğidir.^{[1]Naim A. Güleryüz, Bizans'tan 20. Yüzyıla - Türk Yahudileri, s.32-33, ISBN 978-9944-994-54-5} Andre Clot'un Mehmed le Conquerant de Byzance adlı eserinde şöyle yazılıdır: "... Yakın süre içinde ölmesi için zehire gerek kalmamıştı ki, hastasının durumunu çok iyi izlemiş olan Yakup Paşa, zamanın en iyi hekimlerinden olup bunu herkesten daha iyi biliyordu. Bu durumda Padişahı zehirlemekle kendi durumunu niye tehlike altına atsın ki? Kaldı ki, onun ölümü ile durumu daha iyi hale girmiş olmazdı ki; Fatih'in ona tanıdığı sınırsız imkanları, ayrıcalıkları da düşünmek gerekir. Yapacağı tek şey, işi doğal akışına bırakıp beklemekti... [Fatih] kendini aşırı besin ve içkiye vermişti. Ayrıca XV. yüzyılda henüz bilinmeyen bir hastalıktan da ölmüş olabilir."^{[5]Andre Clot, Fatih Sultan Mehmet, Milliyet Yayınları, İstanbul, 1991, s.266-267}

Ayrıca tarihçi Franz Babinger' in padişahın zehirlendiği iddiaları da bu tezin ortaya atılmasına sebep olmuştur.^{[2]Venedik Krallığının Fatih Sultan Mehmet ve Bosna Sancakbeyi Ömer Bey'i Zehirleme Projesi, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl:2009 Cilt: 6 Sayı: 11, 316-327, Yaşar Demir.}

Ancak günümüzün çoğu tarihçileri tarafından Yakub Paşa'nın uzun yıllar Padişahın yanında bulunduğu ve önemli görevlere getirildiği göz önüne alındığında bu iddianın doğru olamayacağı savunulmaktadır.^{[3]Arşivlenmiş kopya.[3]Arşivlenmiş kopya.[6]TDV İslam Ansiklopedisi, Halil İnalcık.}