Yücel Paşmakçı

Mehmet Yücel Paşmakçı (24 Ağustos 1935, İstanbul - 20 Haziran 2026, İstanbul), Türk Halk Müziği derleyicisi, saz sanatçısı, koro şefi ve akademisyen.^{[1]Yücel Paşmakçı anlatıyor -2: Arabistan'dan Bursa'ya. Aydınlık, 3 Mayıs 2020.}

Kişisel yaşamı

Yücel Paşmakçı, 24 Ağustos 1935 tarihinde İstanbul'un Kadıköy semtinde doğdu.^{[2]SÖYLEŞİLER YÜCEL PAŞMAKÇI İLE YAPILAN RÖPORTAJ ( yazan 12-06-2006 ).} Eğitimini İstanbul'da sürdüren Paşmakçı, deniz lisesi'ni bıraktı ve Haydarpaşa Lisesi'ni bitirdi. Üniversite eğitimlerini ise aile sebebiyle yarıda bıraktı. Küçük yaşlardan itibaren bağlama çalmaya başlaması yanında yöre tavırlarını ve türkülerini de inceledi.^{[3]Yücel Paşmakçı kimdir.} 1951'de bağlamayla tanışmasına vesile olan kişi ise Yıldırım Alpago'dur.^{[4]USTA ELİ 8. BÖLÜM / YÜCEL PAŞMAKÇI.}

Sanat hayatı

İstanbul Radyosu tarafından açılan sınavda başarı göstererek bağlama sanatçısı olarak 1954'te göreve başladı.^{[5]Yücel Paşmakçı: Halk müziğimiz milli şuurumuzu perçinler.} Aynı zamanda İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda da çalıştı. 1961-1972 seneleri arasında Adnan Ataman'ın yanında çalıştı ve onun şef yardımcılığını da yaptı. 1960'lı yılların sonundan itibaren İstanbul Radyosu Yurttan Sesler Topluluğunun şefi olarak görev aldı ve çeşitli programlar yönetti. 1968 yapımı Köroğlu filminin müziklerini yaptı. 1972'de Nida Tüfekçi'nin Ankara'ya gitmesi sonrası boşalan ve Tüfekçi'nin giderken üstlenmesini istediği İstanbul radyosunda Türk Halk Müziği ve Oyunları Şubesi Müdürlüğü görevini üstlenir. Çeşitli kurum ve kuruluşta kurucu üyelik, kurul üyeliği gibi görevler yaptı. 1979'da ise TRT'de uzman kadrosuna atanarak bir nevi pasif bir göreve kaydırılır. Yücel Paşmakçı bu dönemde, 1920'lerden 1950'lere kadar Anadolu'dan derlenen ve TRT arşivinde balmumu silindirler ve taş plaklarda duran 10 bin civarında ezginin ve eski plakların yeniden incelenmesi çalışmalarına katıldı.^{[6]YÜCEL PAŞMAKÇI / Bağlama nezih ortamda çalınır.} Çeşitli yörelerden türkü ve oyun havasını derleyerek ve arşivdeki kayıtları günyüzüne çıkartarak repertuvar sayısını beş bin seviyesine çıkarttı.

Derleme çalışmaları için ilk olarak 1964 yılında Kütahya'ya gider. Hisarlı Ahmet’ten ve Şarköy'deki Selanik muhacirlerinden derlemeler yapar.^{[2]SÖYLEŞİLER YÜCEL PAŞMAKÇI İLE YAPILAN RÖPORTAJ ( yazan 12-06-2006 ).} 1997 yılında belediye konservatuvarının halk müziği bölümünü oluşturmak için Bursa'ya gider ve bu vesile ile bir derleme heyetiyle Kütahya Tavşanlı ve Bursa'nın dağ köylerinden türküler derler. Çeşitli yıllarda farklı yörelerdeki çalışmaları sonucunda "Bir Fırtına Tuttu Beni", "Bir Yiğit Gurbete Gitse", "Dam Üstüne Çul Serer", "Kiziroğlu Mustafa Bey" gibi türküleri müzik hafızalarına kazandırmıştır.^{[7]Hürriyet - Halk müziğinin İstanbul beyefendisi Yücel PAŞMAKÇI.} Özellikle Muzaffer Sarısözen'in derleme üslubunu yararlı bulup övmüştür.

1983'te İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Halk Musikisi Devlet Konservatuvarı'na geçer ve 2000 senesinde emekli olana kadar Türk Halk Müziği Ana Sanat Dalı Başkanlığı'nı yürütür. En zor uzun havaları bile notaya alabilmesiyle ünlü olan Paşmakçı, 2004 senesinde Aydın Doğan Türk Halk Müziği Ödülü'ne layık görüldü.^{[7]Hürriyet - Halk müziğinin İstanbul beyefendisi Yücel PAŞMAKÇI.} 2009 senesinde İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından üniversitenin Türk Halk Musikisi Devlet Konservatuvarı kurucularından olan Paşmakçı'ya Türk Halk Müziği Onur Ödülü verildi.^{[8]İTÜ'den Paşmakçı'ya Onur Ödülü.} 2012 yılında ise Gaziantep Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Kültür ve Sanat Günleri kapsamında, kendisine Fahri Doktora Unvanı takdim edildi.^{[9]"Yücel Paşmakçı'ya Fahri Doktora Unvanı ''.}

Ölümü

Yücel Paşmakçı, yaşlılığa bağlı nedenlerle İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede, 20 Haziran 2026 tarihinde 91 yaşında vefat etti.