Wei Nehri Antlaşması

Wei Nehri Antlaşması, Doğu Göktürk Kağanlığı ile Tang Hanedanı arasında yapılan barış antlaşmasıdır. Antlaşma, Tang hükümdarının Doğu Göktürklere ödemek zorunda kaldığı yüklü tazminat nedeniyle Çin kaynaklarında "Wei Nehri Utancı" adıyla anılmaktadır.^{[1]Skaff, J. Karam (2012), Sui-Tang China and Its Turko-Mongol Neighbors: Culture, Power, and Connections , s. 190.} Anlaşmanın sonucunda Türk kağanı İllig Kağan kazançlı olarak görülse de; Doğu Göktürklere sığınan Sui Hanedanı üyelerinin geri verilmesini içeren bu antlaşma Doğu Göktürklerin, Tang'a karşı siyasi üstünlüğünü bitirmiştir.

Çangan baskını ve Bian Köprüsü Görüşmeleri

626'nın Ağustos ayında, Türk kağanı İllig Kağan ve yeğeni Tölis Çin'e yüz bin kişilik ordusuyla^{[2]Hugh Dyson Walker (2012), East Asia: A New History, AuthorHouse, s. 159.} ani bir baskın yaptı. Bu baskın, diğer baskınlardan farklı olarak, Tang hanedanlığının bizzat başkenti Çangan'ı ele geçirme amacını taşımaktaydı.^{[3]Cary Yee-Wei Liu, Dora C. Y. Ching (1999), Arts of the Sung and Yüan: Ritual, Ethnicity, and Style in Painting, s. 213.} Hazırlıksız yakalanan Tang hükümdarı Li Şimin; ordusuyla Türk ordusunun karşısına çıkmaktansa yanına aldığı 8 atlı ile birlikte Çangan'a yaklaşan; Türk hükümdarı İllig Kağan'ın karargâhını ziyarete karar verdi.İllig Kağan, Çin hükümdarını Bian Köprüsü'nde karşıladı ve iki hükümdar arasındaki müzakereler burada başladı.^{[1]Skaff, J. Karam (2012), Sui-Tang China and Its Turko-Mongol Neighbors: Culture, Power, and Connections , s. 190.} Tang hanedanı, Doğu Göktürk kağanına yüklü miktarda altın ve gümüş vermeyi, ayrıca Çin prenseslerinden birini İllig ile evlendirmeyi kabul etti.^{[1]Skaff, J. Karam (2012), Sui-Tang China and Its Turko-Mongol Neighbors: Culture, Power, and Connections , s. 190.} Ödenen yüklü miktardaki tazminat sonrasında Türk ordusu geri çekildi.

Etkileri

İllig Kağan'ın başkent Çangan'a saldırmadan geri çekilmesi, Doğu Göktürkler arasındaki huzursuzluğu artırdı. Bu durum Doğu Göktürk Kağanlığı'nın gittikçe zayıflamasında etken oldu.^{[2]Hugh Dyson Walker (2012), East Asia: A New History, AuthorHouse, s. 159.} 630'da İllig Kağan'ın Li Şimin'in Doğu Seferi sonucunda öldürülmesiyle, Doğu Göktürk Kağanlığı çöktü.^{[4]Cho-yun Hsu (2012), China: A New Cultural History, Columbia University Press, s. 576.}

Anlaşma, Çin tarafından küçük düşürücü olarak nitelendirilse bile; dönemin şartları açısından Türklerin Tang üzerindeki baskısını ortadan kaldırdığı için başarılı bir anlaşma olarak nitelendirilmiştir.^{[1]Skaff, J. Karam (2012), Sui-Tang China and Its Turko-Mongol Neighbors: Culture, Power, and Connections , s. 190.}

Ayrıca bakınız

• Li Şimin

• İllig Kağan

• Tang'ın Doğu Türklerine Seferi