Ulug-Hem (il)

Uluğ-Hem İli (Tuva Türkçesi: Улуг-Хем кожуун / Ulug-Hem kojuun) — Tuva Cumhuriyetinde 17 idari bölgeden biridir. İdari bölgenin yönetim merkezi — Şagaan-Arıg. Bir öteki büyük yerleşim yeri de Arıg-Bajı'dır

Sözkökü

Ulug-Hem sözü büyük akarsu anlamına gelir. Ulug (Uluğ) Türkçe bir söz olup büyük, yüce demektir.^{[1]Dorug-ool Monguş, Tuvaca-Türkçe Sözlük, U maddesine bakınız} Hem kelimesi "kem" şekliyle Eski Türkçede akarsu anlamına gelir.^{[2]Kem maddesi.}

Coğrafya

Hayırakan dağdan batı yönünü görüşAgilight, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Yenisey akarsuyu, Kara-Sug (Karasu) dağ akarsuyu. Sayan-Şuşen havzası su kaynaklarıdır. Şagaan Arıg yakınında ise yüksek ve tek bir dağ görünümünde dikkat çekici, hayret verici Hayırakan dağı görülür.

Tarih

Eski adı Tandı Uranhay diye adlanan dönemde Beezi olarak geçmektedir.

Nüfus

Nüfus sayısı — 8 bin kişidir (2002).

İdari Bölümler

Bölge 1 şehir idaresi, 9 kırsal idare ve toplam 20 irili ufaklı yerleşimlerden oluşmaktadır. Başlıca idari merkezler ve yerleşim yerleri:

Şagaan Arıg şehri;
Kök-Çıraa beldesi, merkez köyü Arıg-Bajı;
Arıskan beldesi, merkez köyü Arıskan;
Arıg-Üzüü beldesi, merkez köyü Arıg-Üzüü;
İştii-Hem beldesi, belde merkezi İştii-Hem köyü;
İyi-Tal beldesi, merkezi İyi-Tal;
Torgalıg beldesi, merkez köy Torgalıg;
Hayırakan beldesi, merkez köyü Hayırakan;
Çaatı beldesi, merkez köyü Çoduraa;
Eylig-Hem beldesi, merkez köyü Eylig-Hem