Turan

Turan (Farsça: توران), Orta Asya'da tarihi bir bölgedir. Terim İran kökenlidir^{[1]Tūrān; an Iranian term applied to the country to the north-east of Iran.[2]van Donzel, Emeri. Islamic Reference Desk. Brill Academic, 1994, s. 461.} ve belirli bir tarih öncesi insan yerleşimine, tarihi bir coğrafi bölgeye veya bir kültüre atıfta bulunabilir. İlk Turanlılar, İran Hükümdarı Feridun'un (Thraetaona) oğlu Tûr'un (veya Tûrac) soyundan gelen İranlı bir kabileydi.^{[3]Allworth, Edward A.. Central Asia: A Historical Overview. Duke University Press, 1994, s. 86.[4]Diakonoff, I. M.. The Paths of History. Cambridge University Press, 1999, s. 100.[5]Gnoli, Gherardo. Zoroaster's Time and Homeland. Instituto Univ. Orientale, 1980.[6]Kafesoğlu, İ. (2010). Türk Milli Kültürü. Ankara: Ötüken Neşriyat.}

Turan adına Avesta ve Firdevsî'nin Şehnâme eserinde rast gelinir. Tarihî İran-Turan savaşlarında Efrasiyab'dan da Turan imparatoru diye bahsedilir. Turan sözü XIX. asırdan itibaren aynı zamanda ideoloji yönüne çevrildi. Bu İdeoloji, Türk tarihinde siyasi, askeri ve kültürel sahalarda kendi tesirini göstermiştir. Turan'da Türklerin atası olan “Alp Er Tunga” adlı önder dünyaya gelmiştir. 6. yüzyıldan itibaren Turan sözcüğü – Türklerin (veya Türk ya da Türk halkının) mekan tuttuğu ülke anlamında kullanıla gelmiştir. Kaynaklarda İran halkı ve Turan halkının kıyasıya savaşlarından söz edilir. Karahanlılar devri eserlerde de geçer. Yusuf Balasagun'un eserinde geçer. Mahmud bin Vali'nin eserlerinde Tanrı dağı dolayına Turan adı verilmiştir. Bu Arap (veya İranlı) yazarın eserine göre Turan'da Türkler yaşamaktadır.

Ayrıca bakınız

• Türkçülük

Konuyla ilgili yayınlar

• “Kırgız Tarıxı. Entsiklopediya” Bişkek 2003

• “Mamlekettik til cana entsiklopediya borboru”

• “İ.Arabаev atındağı Kırgız mamlekettik Pedagogikalık universiteti”

• “Başkı red. Ü.А.Asanov, cooptuu red. А.А. Asankanov”

• “Red keñeş: Ö.C.Osmonov (töraga) T.N Ömürbekov”