Teotig

Teotoros Lapçinciyan veya Teotig adıyla bilinir, (d. 5 Mart 1873, İstanbul - ö. 24 Mayıs 1928, Paris), Osmanlı Ermenisi yazar ve salnameci.

1907'den 1929'a kadar Amenun Daretsuytsı ("Umumi Salname" ya da "Herkesin Yıllığı") adlı yıllıkları yayımlamıştır. Ermeni matbaacılık tarihinin başyapıtı kabul edilen Dib u Dar (Baskı ve Harf) adlı eserin yazarıdır.^{[1]Ertani, Emre. Ermeni matbaacılık tarihinin başyapıtı Türkçede Ermeni matbaacılık tarihinin başyapıtı Türkçede. Agos gazetesi, 4 Ocak 2013.}

Yaşamı

5 Mart 1873'te Üsküdar'da doğdu. Bir süre Cemran ve Berberyan okullarına, ardından Robert Kolej'e devam etti. Manzume-i Efkâr, Ceride-i Şarkiye, Dzgig, Püzantiyın gazetelerinde yazdı.

1902 yılında 19. yüzyılın önemli matbaacı ve yayıncılarından Bedros Cezveciyan'ın kızı Arşaguhi Teotig ile evlendi.^{[2]Arşaguhi Teotig. Türkiyeli Kadın Yazarlar.} Eşinin de yardımıyla 1907'den 1929'a kadar Amenun Daretsuytsı ("Umumi Salnâme" ya da "Herkesin Yıllığı") adlı yıllıkları yayımladı. 1912 yılında Ermenice harflerinin bulunuşunun 1500. ve Ermeni matbaacılığının 400. yılı vesilesiyle Dib u Dar (Baskı ve Harf) adlı 23 ciltlik eseri (1916-1920 yıllarını kapsayan 10.-14. ciltler aslında tek kitap olduğu için 19 cilt olarak kabul edilebilir) hazırladı.^{[3]Ermeni matbaacılığının en önemli kitabı Türkçede. Gazeteciler.com, 26 Aralık 2012.} Eserde Venedik'ten İstanbul'a, Boston'dan Van'a, Kahire'den Stockholm'e, 17 ülkenin 95 şehrinde kurulmuş 462 matbaa hakkında tek tek bilgi verdi.^{[1]Ertani, Emre. Ermeni matbaacılık tarihinin başyapıtı Türkçede Ermeni matbaacılık tarihinin başyapıtı Türkçede. Agos gazetesi, 4 Ocak 2013.}

I. Dünya Savaşı'nın başlangıcında Amenun Daretsuytsıda yer alan bir yazı nedeniyle bir yıl hapis cezasına çarptırıldı.^{[3]Ermeni matbaacılığının en önemli kitabı Türkçede. Gazeteciler.com, 26 Aralık 2012.} 1916 Nisan'ında hapisten çıkınca tekrar tutuklanıp sürgüne yollandı. Başka bir isim altında Toros Dağları'ndaki tünellerde işçilik yaparak ölümden kurtuldu.^{[2]Arşaguhi Teotig. Türkiyeli Kadın Yazarlar.}

Savaştan sonra İstanbul'a döndü ancak değişen siyasi koşullar nedeniyle 1923'te ülkeden ayrılmak zorunda kaldı.^{[3]Ermeni matbaacılığının en önemli kitabı Türkçede. Gazeteciler.com, 26 Aralık 2012.} Sırayla Yunanistan, Kıbrıs ve ardından Paris'e yerleşti. Yıllıklarını yayımlamaya devam etti. Yıllıkların 18. cildi basılmakta iken 24 Mayıs 1928'de Paris'te öldü.

Eserleri

• Bolso Hayevarı (İstanbul Ermenicesi, 1905)

• Gağant (Yılbaşı, 1912)

• Dib u Dar (Baskı ve Harf)

• Huşartsan Abril 11 (11 Nisan Abidesi, 1919)

• Zulumi yev mer Vorperi (Zulüm ve Yetimlerimiz, 1920)

• Koğkota Hay Hıkevooraganutyan (Ermeni Din Adamlarının Golgothası, 1920)