Tegüder (Çağatay prensi)

Tegüder (Tegüder, Tagūdār), 13. yüzyılda yaşamış bir Çağataylı Moğol prensi olup, Çağatay Han’ın oğlu Mochi Yebe üzerinden torunudur. Hülagü’nün emrinde bir komutan olan Tegüder, 1260’ların sonlarında Gürcistan’daki üssünden İran İlhan’ı Abaqa’ya karşı bir isyan başlatmıştır. Yenilgiye uğrayan Tegüder teslim olmuş ve hapsedilmiş, ancak sonunda affedilerek serbest bırakılmıştır. Tegüder’in adı sıklıkla Negudar olarak yanlış okunmuş ve hatalı bir şekilde Cuci prensleri altındaki bir Moğol kabilesi olan Negudariler ile ilişkilendirilmiştir.^{[1]Boyle, John Andrew. The Cambridge History of Iran, Volume 5. Cambridge University Press, 1968, s. 357.}

Biyografi

Tegüder, Hülagü’ye İran’a eşlik eden bir Çağatay birliğinin başındaydı. Kendisine Gürcistan’da bir tımar verilmişti. 1267–68 kışında Tegüder, akrabası Barak’ın (Çağatay Hanlığı hükümdarı) elçilerine Abaqa’nın (İran İlhanı) yanına eşlik etmiştir. Doğuda Barak ile Abaqa arasında bir çatışma hazırlanırken Tegüder, Darband geçidinden Çağatay Hanlığı’na geçmeye çalışmış, ancak geçidin kapalı olduğunu görünce Gürcistan’a geri dönmüştür. İlhan, peşine Chormaqan’ın oğlu noyan Şiramun’u göndermiştir.^{[1]Boyle, John Andrew. The Cambridge History of Iran, Volume 5. Cambridge University Press, 1968, s. 357.} Tegüder, Q'ueli yakınlarında yakalanmış ve yenilmiştir.^{[2]Gamq’relidze, Dmitri. Kartlis Tskhovreba. A History of Georgia. Artanuji, 2014, s. 364.} Daha sonra İmereti’nin Gürcü kralı David Narin tarafından barındırılmış, buradan adamları Abaqa’ya sadık Gürcü soylularının topraklarını yağmalamıştır.^{[3]Rayfield, Donald. Edge of Empires: A History of Georgia. Reaktion Books, 2012, s. 132, 134.} İlhan sonunda David’i kaçak prensi desteklemekten vazgeçmeye ikna etmiştir. Şiramun tarafından bir kez daha yenilen Tegüder, 1269 sonlarında teslim olmuştur. Urmiye Gölü’ndeki bir adada bir yıl hapsedilmiş, ardından Abaqa’nın Barak karşısındaki zaferinden sonra affedilerek serbest bırakılmıştır.^{[1]Boyle, John Andrew. The Cambridge History of Iran, Volume 5. Cambridge University Press, 1968, s. 357.[4]Lane, George E.. Early Mongol Rule in Thirteenth-Century Iran: A Persian Renaissance. Routledge, 2003, s. 87-88.}