Sofyan

Sofyan, Türk musikisinde dört zamanlı ve üç vuruşlu bir küçük usulün adıdır.^{[1]SOFYAN - TDV İslâm Ansiklopedisi.} İki adet iki zamanın veya diğer bir ifadeyle iki nîm-sofyanın birleşmesinden meydana gelmiştir.^{[1]SOFYAN - TDV İslâm Ansiklopedisi.}

Sofyan, özellikle ilahiler, şarkılar ve hafif usulde eserlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.^{[2]Öztuna, Yılmaz. Büyük Türk Mûsikîsi Ansiklopedisi. Başbakanlık Basımevi, 1990.}

Tarihsel ve kuramsal arka plan

Sofyan usulünün kökenleri, Osmanlı döneminde şekillenen klasik Türk musikisi kuramına dayanmaktadır. Usul kavramı, özellikle 15. yüzyıldan itibaren gelişen teorik çalışmalarda önemli bir yer tutmuştur. Sofyan gibi küçük usuller, özellikle Kantemiroğlu'nun "Edvar"ında ve Abdülkadir Merâgî'nin eserlerinde çeşitli biçimlerde ele alınmıştır.^{[3]Signell, Karl L. Makams: Modal Practice in Turkish Art Music. Seattle: Asian Music Publications. 1977, s. 43-45.}

Kullanım Alanları

Sofyan usulü özellikle şu tür eserlerde kullanılmaktadır:

• İlahiler: Özellikle Mevlevî ve Bektaşî geleneklerinde yer alan dini müzik formlarında sıkça rastlanmaktadır.

• Şarkılar: Klasik Türk müziğinde bazı hafif tempolu şarkılarda sofyan usulü tercih edilmektedir.

• Oyun Havaları ve Türküler: Bazı Anadolu türkülerinde de bu usul görülmektedir.