Abdülkâdir-i Merâgī

Abdülkâdir-i Merâgī (ad: Hace Kemaleddin Abdülkadir Bin Gaybi el-Hafızu’l-Meragi)^{[1]Abdülkadir-İ Meragi'nin Hayatı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.} (عبدالقادر مراغی‎‎ veya Türkçe: Maragalı Abdülkadir; 1360, Meraga - 1435, Herat), Fars^{[2]Farmer, H.G. "Abd al- Qadir b. GHaybi al-Hafiz al-Maraghi." Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Nuri Özcan, "Abdülkadir Merag" md, Diyanet İslam Ansiklopedisi; Recep Uslu, "Abdülaziz" md, Yapıtları ve Yaşamlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi; Brill, 2007. Brill Online. . quote:", the greatest of the Persian writers on music. Born at Marāg̲h̲a, about the middle of the 8th/14th century, he had become one of the minstrels of al-Ḥusayn, the Ḏj̲alāʾirid Sultan of ʿIrāḳ, about 781/1379."} veya Türk^{[3]TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 1, sayfa: 242} kökenli besteci ve müzik bilginidir.

İslam dünyasının müzik alanında en büyük isimlerinden olan Abdülkâdir-i Merâgī (Hace İbn ül-Gaybi de denir), Sultan Ahmet Celayir, Timur ve Şahruh'un saraylarında yaşamış, R. Uslu'nun tespit ettiği gibi oğlu Abdülaziz'i, kendisine ithaf ettiği Makasıd adlı eseriyle birlikte II. Murat'ın sarayına göndermiş, yüzlerce müzik eseri bestelemiştir. Müzik eserleri beş asrı aşkın zamanı aşarak, 17. yüzyıla kadar meşkle, ondan sonra yazılı kültürle birlikte günümüze ulaşmıştır. Halen TRT repertuvarında Abdülkâdir-i Merâgī'ye ait, kayıtlı 25 eser mevcuttur. Yılmaz Öztuna'nın Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi'nde verdiği sayı ise 29'dur. Abdülkâdir-i Merâgī'ye ait olduğu kabul edilen günümüze ulaşmış eserlerin pek çoğu şaheser olarak değerlendirilebilecek türdendir. Bunlar arasında özellikle Mahur Kâr, Nihavend-i Kebir Kâr, Rast Kâr-ı Muhteşem, Rast Kâr-ı Haydarname, Segah Kâr-ı Şeş-Âvâz yüksek sanat değeri taşımaktadır. En fazla tanınan eseri ise "Âmed nesîm-i subh-dem" sözleriyle başlayan Rast makamındaki nakış bestesidir. Kitapları zamanın müzik teorisiyle ilgilidir.

Kitapları

• Câmi ül-Elhân (Nağmeler Derlemesi-1405)

• Mekâsıd ül-Elhan (Nağmelerin Maksadı-1421)

• Kenz ül-Elhan (Nağmeler Hazinesi)

• Şerh ül Edvâr (Musiki Makamları Şerhi)

• Kitab ül-Edvâr (Makamlar Kitabı)

Ayrıca bakınız

• Azerbaycan kültüründe hattatlık

Dış bağlantılar

• Murat Bardakçı - Maragalı Adülkadir

• Kubilay Kolukırık - Abdülkadir Meragi Hayatı Kişiliği ve Musiki Yönü