Soğdya Kayası Kuşatması

Soğdya Kayası veya Ariamazes Kayası, Baktriya'nın kuzeyinde, Soğdya'da (Semerkant yakınlarında) bulunan ve Arimazes tarafından yönetilen bir kale olup, Büyük İskender'in kuvvetleri tarafından MÖ 327'nin ilk baharında, Ahameniş İmparatorluğu'nun fethinin bir parçası olarak ele geçirilmiştir.

Arka plan

Baktriyalı Oksiyartis, karısı ile kızlarını, kalenin zaptedilemez olduğu ve uzun bir kuşatma için gerekli erzakın sağlandığı düşünülerek sığınmaları için kaleye göndermişti; kızlarından birisi Roksana'ydı.

İskender, teslim olmalarını istediğinde, savunmacılar talebi reddetti ve şehri ele geçirmek için "kanatlı adamlara" ihtiyaç duyacağını söylediler.

Kuşatma

İskender, kalenin altındaki uçurumlara tırmanabilirlerse ödüllendireceği gönüllüler istedi. Önceki kuşatmalardan kaya tırmanışında deneyim kazanmış yaklaşık 300 adam vardı. Çadır kazıkları ve sağlam keten ipler kullanarak, geceleyin uçuruma tırmandılar ve çıkış sırasında yaklaşık 30'unu kaybettiler. İskender'in emri doğrultusunda, aşağıdaki birliklere keten parçaları sallayarak başarılarını bildirdiler ve İskender, savunuculara yukarı bakarlarsa kanatlı adamlarını bulduğunu göreceklerini söylemek için bir haberci gönderdi. Savunucular bu durum karşısında o kadar şaşırıp moralleri bozuldu ki, dağlılardan yüz kat fazla olmalarına ve İskender'in ana kuvvetlerinin zirveye ulaşmasının hâlâ bir yolu olmamasına rağmen teslim oldular. Savunucular Kaya'nın zaptedilemez olduğunu düşünmüşlerdi ve İskender tek bir cesur hamleyle onlara ne kadar yanıldıklarını gösterdi. Düşmanın hızlı teslim olması, İskender'in psikolojik savaşı akıllıca kullandığını doğruladı.

Sonrası

İskender'in Roksana'ya ilk görüşte aşık olduğu söylenir. Makedonyalılar Roksana'nın "Asya'da gördükleri en güzel kadın olduğunu, tek istisnanın Darius'un karısı olduğunu" iddia ettiler.

Soğdya Kayası'ndan sonra İskender, Chorienes Kayası olarak bilinen, zaptedilemez olduğu varsayılan başka bir kayalık kalenin bulunduğu Parsetakene'ye doğru ilerledi, ancak bu kale İskender'e rakip olamadı ve kısa süre sonra ele geçirildi. İskender oradan Baktra'ya gitti ve Parsetakene'nin pasifleştirilmesini tamamlamak üzere Makedonya ordusunun bir bölümü ile beraber Krateros'u gönderdi. İskender, Baktra'da kaldı ve Hindukuş'u geçerek Hindistan'a yapacağı sefer için hazırlık yaptı. Baktra'dayken Roksana ile evlendi.

Tarih yazımı

Soğdya Kayası kuşatmasının hikâyesi birçok tarih kitabında anlatılır, ancak bu hikâye, Yunan tarihçi Arrianus'un Anabasis Alexandri adlı eserinde (bölüm 4.18.4-19.6) bulunan yazıma dayanır. Ancak P. J. Rhodes, "[olayların] bu versiyonu çok boş bir 328 ve çok dolu bir erken 327 ortaya koyuyor, bu yüzden muhtemelen alternatif geleneği tercih etmeliyiz. Bu ikinci gelenekte, Soğdya Kayası ve Chorienes Kayası yerine, 328 yazında Arimazes Kayası ve Sisimithres Kayası'na karşı aynı taktikler kullanılmıştır" diye belirtir.