Sibirya Tatarcası

Sibirya Tatarca (Sibirya tatarca: татар тел / tatar tel, себер тел, seber tel, себер татар теле, seber tatar tele^{[1]Eberhard, David M., Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2023. Ethnologue: Languages of the World. Twenty-sixth edition. Dallas, Texas: SIL International.}, tatarca: себер татар теле, көнбатыш себер татарлары теле,^{[2]Тумашева, Д.Г. Көнбатыш себер татарлары теле: Грамматик очерк һәм сүзлек /Д.Г.Тумашева. - Казан, 1961. - 240 с.} көнчыгыш диалект, себер татарча) ya da Sibir Tatarcası, Türk dillerinin Kıpçak Grubuna bağlı bir dil. Yaklaşık 100.000 kişi tarafından konuşulmakta olan dil, Sibirler'in millî dilini oluşturur. Sibirce, Tobol-İrtış, Baraba ve Tom olmak üzere üç lehçeye sahiptir. Dil, Rusya Federasyonu'nda Kurgan, Tümen, Omsk, Novosibirsk, Tomsk, Kemür, Svedlov bölgelerinde konuşulur. Ayrıca zamanında Sibirya'dan Türkiye'ye göçmüş Böğrüdelik, Cihanbeyli köyü halkı da Sibirce konuşur.

UNESCO'ya göre Rusya'da asimile olan ve tehlike altında bulunan bir dildir.^{[3]Siberian Tatar- UNESCO} 2012 yılında Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü tarafından düzenlenen 4. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu Dilleri ve Kültürleri Yok Olma Tehlikesine Maruz Türk Toplulukları Son Sesler Duyulmadan, Sibir dili ve Sibirler toplumunu kritik tehlike altında kategorisinde değerlendirmiştir.^{[4]Arşivlenmiş kopya.}

Lehçeler

Tubıl-irtеş:
Tömen söyleşimi — Tümen;
Tubıl söyleşimi — Tubıl,Úr Vаgаy, Yarkeü rаyоnlаrı;
Könçıgış tubıl аs söyleşimi (tugız-uvаt) — Vаgаy;
Sаz söyleşimi — Tubıl, Uvаt rаyоnlаrı ;
Tevriz (kurdаk, kurtаk) söyleşimi — Оmsk Oblastından Tevriz, Ust-İşim, Znаmеnskое rаyоnlаrı;
tаrа söyleşе — Omsk Oblastı'nın Tаrа, Bоlşеrеçе, Kоlоsоvkа rаyоnlаrı.
Bаrаbа — Novosibirsk Oblastının Bаrаbа, Kuybışеv, Kıştаv, Vеngеrоvо, Ubа, Çаn rаyоnlаrı^{[5]Kоrusеnkо S. N., Kulеşоvа N. V. Gеnеаlоgiya i еtniçеskаya istоriya bаrаbinskih i kurdаkskо-sаrgаtskih tаtаr. - Nоvоsibirsk, 1999. - S.6.}
Tоmsk:
eüştе-çаt söyleşе — Tоmsk Oblastı'nın Tоmsk rаyоnu ;
kаlmаk söyleşе — Kеmеrоvо Oblastı'nınYurgа rаyоnu;
оr аssöyleşе — Novosibirsk Oblastı'nın Kоlıvаn rаyоnu .

Yazma

Şu anda Sibirya Tatar dilinin yazımını yasal olarak düzenleyen herhangi bir düzenleyici belge bulunmamaktadır. Bu durum, Sibirya Tatar dilinin Rusya'nın Batı Sibirya Tatarlarının edebi dili olarak kesin bir şekilde yorumlanmasını engellemektedir, bu nedenle yalnızca bağımsız bir dil belirtileri olan ayrı Batı Sibirya Tatar lehçelerinden bahsedilebilir. İslam'ın Sibirya'ya girmesinden bu yana, Sibirya Tatarları, Tatar yazısını kullandılar.

Sibirya Tatarcası

Lehçeler

Yazma

Dış bağlantılar

Kaynakça