Semiz Ali Paşa Camii (Babaeski)

Semiz Ali Paşa Camii veya Cedid Ali Paşa Camii, Kırklareli ili Babaeski ilçesi sınırları içerisinde, Semiz Ali Paşa tarafından Mimar Sinan'a yaptırılan tarihi bir Osmanlı dönemi camisidir.^{[1]Babaeski Cedid (semiz) Ali Paşa Camii.}

Tarih

İnşa kitabesi bulunmayan caminin, 16. yüzyılda Semiz Ali Paşa tarafından Hassa mimarı Koca Sinan'a yaptırıldığı bilinmektedir.^{[2]ALİ PAŞA CAMİİ.} Hicri 982 tarihli bir muhasebe evrağına göre içinde medrese, kervansaray ve arastası da olan bir külliye olarak inşa ettirildiği ifade edilse de bu yapı topluluğundan günümüze yalnızca caminin kendisi ulaşabilmiştir.^{[3]Küçükkaya, Ayşe Gülçin. Babaeski Semiz Ali Paşa Külliyesi. 30 Mayıs 2019, s. 90-109.} Külliyeyi oluşturduğu düşünülen medrese, kervansaray, hamam ve arasta hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır. Mimar Sinan'ın eserlerinin listelerinde Babaeski'deki bir cami ve medresenin isimleri bulunmaktayken^{[3]Küçükkaya, Ayşe Gülçin. Babaeski Semiz Ali Paşa Külliyesi. 30 Mayıs 2019, s. 90-109.} hamam ve kervansarayın isimleri geçmemektedir. Edirne'deki Ali Paşa Çarşısı da yine Semiz Ali Paşa tarafından Mimar Sinan'a yaptırılmış, çarşının geliri bu camiye vakfedilmiştir.^{[4]Tuncel, Mehmet. Babaeski, Kırklareli, Tekirdağ Camileri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, 1974, s. 15.} Hüseyin Ayvansarâyî, Semiz Ali Paşa'nın yaptırdığı yapılar arasında bir cami, bir çifte hamam ve bir çeşmeyi saymaktadır.^{[2]ALİ PAŞA CAMİİ.} Babaeski'nin 1911-1912 yıllarında Bulgar ordusu tarafından işgali sırasında caminin minaresi pabuç kısmına kadar yıkılmıştır.^{[3]Küçükkaya, Ayşe Gülçin. Babaeski Semiz Ali Paşa Külliyesi. 30 Mayıs 2019, s. 90-109.}

Onarımlar

Cami avlusunun batısındaki giriş kapısı üzerinde bulunan tamir kitabesine göre Sultan II. Mahmud döneminde Hicri 1248 (Miladi 1832) yılında geniş çaplı bir onarım geçirmiştir.^{[1]Babaeski Cedid (semiz) Ali Paşa Camii.} Bu kitabe şu şekilde aktarılmaktadır:

Şehinşah, ibâdet-pîşe hân Mahmud hayr a’mâl O, hami-i şeriat âlemin emn ü emânıdır Değil Hazreti Peygamber ve Zıll-ı Cenâb-ı Hak Cihânın Padişâhı mehdi-i sahib-i zamanıdır. Ali Paşanın etdi ma’bedin ta’mir gördüğün Senây-ı cûdu hayr herkesin vird-i zebanıdır. Salât-ı hamse de ol şâh-ı devrâna duâ kıl kim Bu din ve devlet ve mülkün medâr-ı fahr-ı şânıdır. Sipihr tâkına ‘aynı şüreyyâ oldı târihim Bu dil-cu câmiin muhyisi Han Mahmud sânidir. -1248.

1911-1912'de Bulgarlar tarafından yıkılan minaresi 1934 yılında yeniden inşa edilmiştir. 1986-1988 yılları arasında Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. 2013 ve 2018 yıllarında da restore edilen cami günümüzde ibadete açıktır.^{[3]Küçükkaya, Ayşe Gülçin. Babaeski Semiz Ali Paşa Külliyesi. 30 Mayıs 2019, s. 90-109.} Cami, 08.04.1988 tarih ve 7 sayılı kararla tescil edilmiştir.^{[1]Babaeski Cedid (semiz) Ali Paşa Camii.}

Mimari

Tek kubbesi, geniş bir avlusu ve çift sıra revaklı bir son cemaat yeri olan caminin harim kısmı kareye yakın dikdörtgen plandadır. İbadet edilen alan, altı adet kemer üzerinde taşınan merkezi bir kubbe ve yarım kubbelerle örtülüdür. Bu mekanın doğu ve batısında büyük birer payanda bulunmaktadır. Kuzeyinde bulunan çift revaklı son cemaat yeri bir çapraz tonoz ve ikişer kubbe ile örtülmüştür.^{[4]Tuncel, Mehmet. Babaeski, Kırklareli, Tekirdağ Camileri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, 1974, s. 15.} Bütün kubbeler kurşunla kaplanmıştır. Caminin beden duvarlarının köşelerinde ağırlık kuleleri bulunmaktadır.^{[1]Babaeski Cedid (semiz) Ali Paşa Camii.} Caminin batı köşesinde kesme taştan inşa edilmiş minaresi bulunmaktadır. Balkan Savaşları sırasında bir kısmı yıktırılan tek şerefeli minaresi 1934 yılında özgün durumuna göre onarılmıştır.^{[2]ALİ PAŞA CAMİİ.[3]Küçükkaya, Ayşe Gülçin. Babaeski Semiz Ali Paşa Külliyesi. 30 Mayıs 2019, s. 90-109.}

Caminin harim kısmına iki yanında mihrabiyelik bulunan bir cümle kapısı ile girilmektedir. Mihrap kısmı dışa çıkıntılıdır ve üzeri yarım kubbe ile örtülmüştür. İç mekanda duvarlarda bulunan taşıyıcı payelerin arasına ise mahfil kısımları konumlanmıştır.^{[3]Küçükkaya, Ayşe Gülçin. Babaeski Semiz Ali Paşa Külliyesi. 30 Mayıs 2019, s. 90-109.} Kubbeye geçiş elemanı olan pandantiflerin içerisinde mukarnaslar bulunmaktadır.^{[2]ALİ PAŞA CAMİİ.} Caminin üst kat pencereleri sivri kemerler içine, daha büyük olan alt sıra pencereleri ise dikdörtgen dış kontürlerle çevrelenmiştir.^{[4]Tuncel, Mehmet. Babaeski, Kırklareli, Tekirdağ Camileri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, 1974, s. 15.}

Cami avlusunda mihrap hizasında ana giriş kapısı, sağ tarafında ise üzerinde günümüze ulaşabilmiş tamir kitabesi bulunan yan giriş kapısı bulunmaktadır.^{[1]Babaeski Cedid (semiz) Ali Paşa Camii.} Etrafı revaklarla çevrili olmayan avlunun ortasında Osmanlı'nın geç devirlerinde inşa edildiği düşünülen on iki kenarlı ahşap bir çatıyla örtülü bir şadırvan bulunmaktadır. Avlunun sokağa açılan kuzeydeki kapısının üzerinde ise Goodwin tarafından bahsedilen^{[5]Goodwin, Godfrey. A history of Ottoman architecture. Johns Hopkins Press, 1974, s. 303.} ve Tuncel'e göre bir kütüphane işlevindeki bir mekan olduğu düşünülse de^{[4]Tuncel, Mehmet. Babaeski, Kırklareli, Tekirdağ Camileri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, 1974, s. 15.} Semavi Eyice bu görüşe karşı çıkmaktadır.^{[2]ALİ PAŞA CAMİİ.}

Ayrıca bakınız

• Mimar Sinan'ın eserleri listesi