Santurî Ethem Bey

Santurî Ethem Bey (1855 – 14 Eylül 1926) Santur müziğinin son dönem Osmanlı döneminin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Türk bestekâr.

Hayatı

Ethem Bey, 1855 yılında Beyazıt'ta doğdu.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.[2]Hoş Sadâ: Son Asır Türk Musikişinasları. Ekim 2019, s. sayfa 288.} Babası Kaptan Ali Bey, İkinci Mahmud döneminde yeniçerilik yapmış, yeniçeri ocağının kaldırılması sırasında annesi Fatma Hanım'ın da yardımıyla tavan arasında saklanmış, sonra bir gemide kaptanlık yapmıştır.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.} Burada gösterdiği başarılar sonucunda padişah kendisine Mekteb-i Sultani karşısında bir bina hediye etmiştir.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.}

Musikiye ilgisi küçük yaşlarda başlayan Ethem Bey, Soğukçeşme Askeri Rüştiyesini bitirdikten sonra müzik eğitimine Enderûn'da başladı.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.[3]Özcan, Nuri. Santurî Ethem Bey.} Keman çalmayı istemesine rağmen santur çalmaya yönlendirildi.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.} İlk musiki bilgisini Hacı Arif Bey ve Müezzinbaşı Rifat Bey gibi ünlü hocalardan aldı.^{[2]Hoş Sadâ: Son Asır Türk Musikişinasları. Ekim 2019, s. sayfa 288.[3]Özcan, Nuri. Santurî Ethem Bey.} Maliyede miras memuru olarak çalışmaya başlayan Ethem Bey, bir taraftan da mûsikî derslerine devam etti.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.} 25 yaşındayken Sabiha Hanım'la evlendi ve bu evlilikten dört yıl ara ile Mehmet Ali ve Münir adında iki oğlu dünyaya geldi.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.}

1871 yılında Firuzağa'da dershane açarak öğrenci yetiştirmeye başladı.^{[3]Özcan, Nuri. Santurî Ethem Bey.} Aynı görevi 1908-1913 yılları arasında Dar-ül Musiki-i Osmanide yaptı. 1911'de Göksu'daki yalısı bir su baskınında hasar gördü. Bu baskında bestekârın notaya alınmış birçok eseri, önemli nota koleksiyonları, şâir Enderunlu Vâsıf Efendi'nin el yazısı olan divânı kayboldu.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.} Daha sonra hafızasında yer alan musikî eserlerini yeniden yazmaya başladı. Birkaç yıl sonra büyük oğlu Mehmet Ali, Diyale Muharebesinde öldü.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.} Oğlunun vefatının ardından sağ tarafına felç vuran Ethem Bey, hayatının sonuna kadar felçli yaşadı.^{[2]Hoş Sadâ: Son Asır Türk Musikişinasları. Ekim 2019, s. sayfa 288.}

Santurî Ethem Bey, 14 Eylül 1926'da odasında yanan mangaldan sıçrayan ateşle yorganının tutuşması sonucunda yanarak öldü.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.[2]Hoş Sadâ: Son Asır Türk Musikişinasları. Ekim 2019, s. sayfa 288.} Cenazesinde sadece yedi kişinin yer aldığı Ethem Bey, Anadoluhisarı'ndaki Göksu Mezarlığına defnedildi.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.[2]Hoş Sadâ: Son Asır Türk Musikişinasları. Ekim 2019, s. sayfa 288.}

Ethem Bey, birçok makamdan 400'e yakın eser vermiştir.^{[3]Özcan, Nuri. Santurî Ethem Bey.} En bilinen eserleri Şehnaz ve Sultaniyegah longalarıdır.^{[3]Özcan, Nuri. Santurî Ethem Bey.} Bir diğer eseri ise sultanîyegâh makamındaki Güller açmış bülbül olmuş bîkarar adlı eserdir.

Popüler kültürde

Kartal Tibet'in yönettiği 1976 yapımı Tosun Paşa filminde, Ethem Bey'in şehnaz makamındaki ve longa formundaki eseri kullanılmıştır.^{[1]Eryılmaz, Orhan. SANTÛRÎ ETHEM BEY. 12 Aralık 2013.}