Pabuççu Ahmed Paşa

Pabuççu Ahmed Paşa (1761,^{[1]Ahmed Paşa (Pabuccu). istanbulansiklopedisi.org.} Trabzon - 5 Mayıs 1830, Kasımpaşa), 9 Mart 1829'dan öldüğü tarihe kadar Kaptan-ı derya olarak görev yapmış Laz asıllı Osmanlı komutanı, devlet adamı ve denizcidir.^{[2]Nutki, Süleyman. Süleyman Nutki Bey'in hatıraları. T.C. Genelkurmay Başkanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, 2003, s. 2.}

Hayatı

1761'de Rizeli fakir bir Laz ailenin çocuğu olarak Trabzon'da doğdu.^{[3]Danişmend, İsmail H.. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi: Osmanlı Devlet Erkânı. Türkiye Yayınevi, 1971, s. 227-228.} İstanbul'a geldikten sonra bir ayakkabıcının yanında çalışmaya başladı. Ayakkabıcı daha sonra dükkânı Ahmed Paşa'ya devretti ve kızını onunla evlendirdi.^{[4]Bal, Mehmet Akif. Trabzonlu ünlü simalar ve Trabzon'un ünlü aileleri. Çatı Yayınları, 2007, s. 613.} Pabuççu Ahmed Paşa, Seydi Ali Paşa'nın Boğaz Muharebesi'ndeki başarılarından dolayı seçildiği tersane çavuşluğunu 15 yıl sürdürdü. 1826'da tersane başağası oldu.^{[5]Badem, Candan. “The” Ottoman Crimean War: (1853 - 1856). BRILL, 2010, s. 109.} Daha sonra Yeniçeri Ocağı'na giren Pabuççu Ahmed Paşa, İzzet Mehmed Paşa'nın yanında çalışmaya başladı. İzzet Mehmed Paşa başarılarından ötürü Ahmed Paşa'yı Galata Voyvodalığı'na atadı. Galata'nın zabıta işlerini yürüttü. Ayrıca Haliç'te kayıkçılar ve hamallardan oluşan bir birlik organize ederek bu birliği padişaha devretti ve Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasında etkili oldu.^{[6]Shaw, Shaw. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 2, Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey 1808-1975, 11. cilt. Cambridge University Press, 1977, s. 7.} Yaptığı hizmetlere karşılık II. Mahmud tarafından vezaretle Kaptan-ı Deryalığa yükseltildi.

Kaptan-ı Derya iken Osmanlı deniz yüzbaşısı Adolphus Slade ile birlikte 6 kalyon, 3 firkateyn ve 3 brikten oluşan Osmanlı Donanması ile Karadeniz'e açıldı. Süzebolu açıklarına geldiğinde limanda 6 kalyon, 2 firkateyn ve 2 korvetten oluşan birleşik Rus Filosunun bulunduğunu gördüğünde Karadeniz Boğazı'na geri döndü. Hükûmetin zoru ile ikinci kez Karadeniz'e açıldı ancak yine başarısız oldu.^{[7]Akkaya, Ayanoğlu. Osmanlı imparatorluğu'ndan günümüze denizlerimizin âmirleri: derya kaptanları, bahriye nazırları ve deniz kuvvetleri komutanları. Deniz Basımevi Müdürlüğü, 2009, s. 95.} Bir Rus gemisinin gece vakti farkında olmayarak Osmanlı donanmasına karışması sonucu gündüz fark edilmesi ile esir alınarak İstanbul'a dönüldü ama filodaki 3 Mahmudiye kalyonu da Akıntıburnu'nda karaya oturdu. Adolphus Slade'in yorumuna göre Türk donanması o dönemde acemi erlerden ve "gemiye benzemeyen tekne" şeklinde yorumladığı gemilerden oluşuyordu.^{[8]Slade, Sir Adolphus. Türkiye ve Kırım Harbi. Askeri Matbaa, 1943, s. 1.} Slade ayrıca Türk müziğini sevmesine rağmen Pabuççu Ahmed Paşa'nın Alman, İtalyan ve Fransız karışımı bir repertuarı mehter müziği havasında icra eden bandosunu "dehşet verici derecede kötü" olarak betimlemişti. Adolphus Slade, Kaptan-ı derya Pabuçcu Ahmed Paşa'nın gemisi olan Selimiye kalyonunda kaldığı günler boyunca gördüğü pek çok bozukluğu ve yanlış uygulamaları değiştirdi. Bahriye erlerine düzen getirdi. Ahmet Paşa kendisi de bir bahriye subayı olan İngiliz Adolphus Slade'ın hizmetinden memnun kaldı ama son noktada çoğunlukla da kendi bildiği şekilde donanmayı idare etti. Slade anılarında Pabuçcu Ahmed Paşa'dan söz ederken onun cesur olmadığından ve bilgisizliğinden de dert yanar.^{[9]Aracı, Emre. Donizetti Paşa: Osmanlı sarayının İtalyan maestrosu. Yapı Kredi Yayınları, 2006, s. 64.} Ölmeden önceki son 6-7 ayını Kasımpaşa'da hasta yatağında geçiren Pabuççu Ahmed Paşa, 5 Mayıs 1830 tarihinde kalp hastalığından dolayı öldü.^{[10]Bahriye'nin Haliç serüveni: "İstanbul'un fethinden son Divanhane'ye". T.C. Deniz Basımevi, 2005.} Eyüp'teki Mihrişah Sultan Türbesi'ne defnedildi.^{[11]Süreyya, Akbayar. Sicill-i Osmanî, 1. cilt. Kültür Bakanlığı ile Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1996.}