Paşo İsmail Paşa

Paşo İsmâil Paşa (ö. 22 Ekim 1822, Filibe), Arnavut asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Hayatı

Yanya'da Arnavut kökenli soylu bir âilede doğdu. Tepedelenli Ali Paşa'nın mâiyetinde bulunurken, Ali Paşa'nın kendisi hakkında kötü niyet taşıdığını fark ederek habersizce oğlu Veli Paşa'nın hizmetine girip kethüdâlığını üstlendi. Af dilediyse de Ali Paşa, görünüşte affettiği İsmâil Bey'in gizlice öldürülmesini emretti. Bunun üzerine kaçıp Drama Nâzırı Mehmed Bey'e sığındı. Çeşitli hizmetlerden sonra 1810'da lâğımcıbaşı oldu.^{[1]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Haziran 1996, s. 836.}

İstanbul'da bulunduğu sırada Ali Paşa'yı kısa sürede bertaraf edeceğini sık sık dile getirirdi. Şubat 1820'de İsmâil Bey, İstanbul sokaklarında Ali Paşa tarafından kendisine suikast teşebbüsünde bulunulduğu iddiâsını ortaya attı. Olayla ilgili üç Arnavut yakalandı, sorgulamaları sonucunda itirafta bulundular ve ardından îdam edildiler. Bu gelişmelerin akabinde Ali Paşa, Osmanlı Devleti'ne karşı âsî îlân edildi. İsmâil Bey'e vezâretle Yanya Eyâleti ve Delvine Sancağı verildi. Nisan ayında Yanya'yı muhâsara etmek amacıyla Ali Paşa'nın hükmettiği topraklara girdi.^{[2]Plomer, William. The Diamond of Jannina: Ali Pasha, 1741-1822. Taplinger Publishing Company, 1970, s. 250.}

Bu haber üzerine Ali Paşa, Yanya'yı ateşe vererek kaleye çekildi ve muhâsaraya karşı hazırlıklara başladı. Beklenen kuşatma, 1820 kışında İsmâil Paşa'nın komutasındaki 20.000 kişilik bir orduyla gerçekleşti. Kalenin sağlam tahkîmatı kuşatmanın uzamasına yol açtığından Osmanlı ordusunda birtakım aksaklıklara sebep oldu.^{[3]Danişmend, İsmail H.. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi: Osmanlı Devlet Erkânı. Türkiye Yayınevi, 1972, s. 104.} İsmâil Paşa, Rum eşrâfının telkinlerine uyarak bu aksaklıkları daha da içinden çıkılmaz hâle getirdi ve böylece Yanya ordusunu iyice güç duruma düşürdü. Netîcede 1821 başlarında azledilerek yerine eski sadrâzam Hurşid Ahmed Paşa tâyin olundu.^{[4]Ahmed Cevdet Paşa. Târîh-i Cevdet. Hikmet Neşriyat, 1993, s. 2829-2830.}

İsmâil Paşa, ertesi sene Filibe'ye çağrılarak 22 Ekim 1822'de Sultan II. Mahmud'un emriyle îdam edildi.^{[1]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Haziran 1996, s. 836.}