Mohaç Muharebesi (1687)

Mohaç Muharebesi ya da İkinci Mohaç Muharebesi (bazı kaynaklarda Harsány Dağı Muharebesi olarak da geçer), 12 Ağustos 1687'de Osmanlı ordusu ile Habsburg ordusu arasında, Mohaç yerleşkesinin 24 kilometre güneybatısındaki Nagyharsány köyü ve çevresindeki tepelik arazide yapılan ve Habsburg zaferiyle sonuçlanan bir savaştır.^{[1]Dupuy, Ernest R. and Trevor N. Dupuy, The Harper Encyclopedia of Military History, 4th Ed., (HarperCollins Publishers, 1993), p,638 .[2]Laffin, John, Brassey's Dictionary of Battles, (Barnes & Noble Inc., 1998), p. 193. )} Muharebe, 1526'da yine Mohaç yakınlarında yapılan ve Osmanlı zaferiyle sonuçlanan ilk Mohaç Muharebesi'nin adeta tam tersi bir sonuç doğurduğu için tarihçiler tarafından sık sık bu benzetmeyle anılır.

Arka plan

Muharebe, Osmanlı-Kutsal İttifak savaşları'nın (1683-1699) bir parçasıydı. 1683'teki başarısız Viyana Kuşatması'nın ardından Papa XI. Innocentius'un girişimiyle, Kutsal Roma İmparatorluğu, Lehistan-Litvanya Krallığı ve Venedik Cumhuriyeti Osmanlılara karşı 1684'te Kutsal İttifak'ı kurdu.^{[3]Holy League of 1684-1699. EBSCO Research Starters.} İttifak kuvvetleri 1686 yazında iki buçuk aylık kuşatmanın ardından, 145 yıllık Osmanlı hakimiyetinin sona ermesiyle sonuçlanan biçimde Budin'i (bugünkü Budapeşte'nin bir parçası) ele geçirdi.^{[4]Siege of Buda (1686). Wikipedia (İngilizce).} Bu kayıp, Osmanlı Devleti için ağır bir prestij darbesi oldu ve 1687 yazında Osmanlı ordusu, kaybedilen toprakları geri kazanmak amacıyla Sadrazam Sarı Süleyman Paşa komutasında Eszék (Osijek) yakınlarında tahkim edilmiş bir mevzide toplandı.

Muharebenin seyri

Habsburg komutanları, sekiz kilometre uzunluğundaki Eszék köprüsünü aşarak Osmanlı mevzilerine doğrudan saldırmanın büyük risk taşıdığını fark ederek, Osmanlı ordusunu tahkimatlarından çıkarmayı hedefleyen bir manevra uyguladı. Sayıca üstünlüğüne güvenen Sarı Süleyman Paşa bu tuzağa düşerek Drava Nehri'ni geçti ve geri çekiliyormuş gibi görünen Habsburg kuvvetlerini takibe koyuldu.^{[5]Battle of Mohács (1687). Wikipedia (İngilizce).}

12 Ağustos günü Osmanlı ordusu, Lorraine Dükü V. Charles komutasındaki Habsburg-Bavyera birleşik ordusuna Nagyharsány köyü ile yakınındaki ormanlık ve dik yamaçlı Harsány Tepesi civarında yetişti. Sarı Süleyman Paşa, Bavyera Elektörü Maximilian II. Emanuel komutasındaki sol kanadın henüz eski konumunda olduğunu fark ederek 8.000 kişilik sipahi süvarisiyle bu kanadı çevirmeye çalıştı; Habsburg piyadesi mevzisini korurken general Enea Silvio Piccolomini komutasındaki süvari birlikleri karşı taarruzla Osmanlı sipahilerinin ilerleyişini durdurdu. Bu çarpışmalarda genç yaşta olan ve daha sonra ünlü bir komutan olacak Savoyalı Prens Eugene de görev aldı.^{[5]Battle of Mohács (1687). Wikipedia (İngilizce).}

Sarı Süleyman Paşa'nın savaş sırasında birbiriyle çelişen emirler vermesi Osmanlı safları arasında ciddi bir karışıklığa yol açtı; bu nedenle ordunun savunma hazırlıkları yarım kaldı. Habsburg kuvvetleri bu zafiyeti değerlendirerek Osmanlı piyadesini bozguna uğrattı, arazinin elverişsizliği ise Osmanlı süvarisinin son bir karşı taarruz düzenlemesini engelledi. Muharebe sonunda Osmanlı ordusu yaklaşık 10.000 kişi kaybederken Habsburg-Bavyera tarafının kaybı birkaç yüz kişi düzeyinde kaldı; çok sayıda top, sancak ve tüfek Habsburg kuvvetlerinin eline geçti.^{[6]Today in European history: the Battle of Mohács (1687). Foreign Exchanges.}

Savaş sonrası durum

Osmanlı kuvvetlerinin ağır yenilgisi üzerine Osmanlı ordusu, padişahın devlet işleriyle ilgilenmediği gerekçesiyle cepheyi bırakıp İstanbul'a yürümeye başladı (5 Eylül). Askerler önce Sadrazam Sarı Süleyman Paşa'yı öldürmek istedi. Süleyman Paşa İstanbul'a kaçtı, ordu vekilliğine ise Halep Beylerbeyi Siyavuş Paşa getirildi. İstanbul tarafından Siyavuş Paşa sadrazam yapılıp, Süleyman Paşa azledilse de bu askerin yürüyüşüne mani olamadı.

8 Kasım günü İstanbul önlerine gelen askerler Avcı lakaplı sultan IV. Mehmet'i tahttan indirdi ve yerine II. Süleyman'ı geçirdiler. Bu arada Avusturya (Habsburg) orduları, Osmanlı Ordusu'nun bıraktığı boşluk ortamından yararlanarak Kanije hariç Güney Macaristan'ı ele geçirdi; kışa doğru Eğri Kalesi garnizonu da teslim oldu ve Erdel Prensliği Habsburg himayesine girerek Osmanlı'dan koptu.^{[7]1687: the Battle of Nagyharsány. Hungarian-Ottoman Wars.} Aynı dönemde Budin'in geri alınmasının da etkisiyle Macar Meclisi, Kasım 1687'de Pressburg'da toplanarak Macar tacının Habsburg hanedanına kalıtsal biçimde geçmesini kabul etti.^{[4]Siege of Buda (1686). Wikipedia (İngilizce).}

Önemi

İkinci Mohaç Muharebesi, Büyük Türk Savaşı'nın dönüm noktalarından biri kabul edilir. 1526'daki ilk Mohaç Muharebesi'nin Macaristan'da Osmanlı hâkimiyetinin başlangıcı olması gibi, 1687'deki bu yenilgi de Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki gerilemesinin simgesi hâline geldi. Kutsal İttifak'ın bu ve sonraki zaferleri, 1697'de Zenta Muharebesi ile Osmanlı için kesin bir bozguna dönüştü ve süreç 1699'da imzalanan Karlofça Antlaşması ile Macaristan'ın büyük bölümünün ve Erdel'in resmen Habsburg Monarşisi'ne bırakılmasıyla sonuçlandı.^{[3]Holy League of 1684-1699. EBSCO Research Starters.}

Ayrıca bakınız

• Mohaç Muharebesi (1526)

• Zenta Muharebesi

• Büyük Türk Savaşı

• Karlofça Antlaşması