Mihaloğlu Mehmed Bey

Mihaloğlu Mehmed Bey, 15. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış Osmanlı uç beyi, akıncı kumandanı ve Mihaloğulları ailesinin önde gelen mensuplarından biriydi.

Hayatı ve kariyeri

Gazi Mihal Bey'in oğludur. Bazı şecerelerde Köse Mihal'in oğlu olarak gösterilmekle birlikte bunun doğru olmadığı kabul edilmektedir. Ayrıca Sicill-i Osmanî'de Mehmed Bey'in oğlu olarak gösterilen Hızır Bey'in, mezar kitabeleri ve vakfiye kayıtlarına göre gerçekte Mehmed Bey'in kardeşi olduğu anlaşılmaktadır.^{[1]Wayback Machine.}

Fetret Devri

Musa Çelebi, kardeşi Süleyman Çelebi'ye karşı harekete geçtiğinde Mihaloğlu Mehmed Bey, onun safına katıldı ve Edirne'nin ele geçirilmesiyle sonuçlanan savaşa katıldı.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.} Süleyman Çelebi'nin 1410 sonu veya 1411 başlarında öldürülmesinin ardından Musa Çelebi tarafından Rumeli beylerbeyliğine tayin edildi.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.} Kaynaklarda bu görevlendirmenin, Rumeli'deki diğer güçlü uç beyleri olan Evrenosoğulları ve Paşa Yiğit Bey'e karşı bir denge oluşturmayı da amaçlamış olabileceği belirtilmektedir.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.}

Mihaloğlu Mehmed Bey'in daha sonra Musa Çelebi'nin tarafından ayrılarak, kardeşi Mehmed Çelebi'nin tarafına geçtiği kabul edilmektedir. Ayrılığın kesin tarihi bilinmemektedir. Konstantin Kosteneçki bu olayı Musa Çelebi'nin 1411 yılında Silivri (Selymbria) kuşatması sırasında gerçekleşmiş olarak aktarırken, Ahvâl-i Sultan Mehemmed bunu İnceğiz Muharebesi sırasında göstermektedir.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.} Konstantin Kosteneçki'ye göre Mehmed Bey, Sırp Despotu Đurađ Branković'in Konstantinopolis'e kaçmasına yardım etmiş, ardından Bizanslıların desteğiyle Anadolu'ya geçerek Mehmed Çelebi'nin hizmetine girmiştir.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.}

1413 yılına gelindiğinde Mihaloğlu Mehmed Bey, Mehmed Çelebi'nin ordusunda öncü kuvvetlerin kumandanları arasında yer aldı. Biziye yakınlarındaki ilk çarpışmada ve daha sonra Meriç civarında meydana gelen muharebede önemli rol oynadı.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.} Musa Çelebi'nin Çamurlu Muharebesi'nde yenilmesinin ardından kaçmaya çalışırken yakalanmasında Mihaloğlu Mehmed Bey de görev aldı.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.} Çelebi Mehmed, Mihaloğlu Mehmed Bey'i daha önce Musa Çelebi safında bulunmuş olması sebebiyle Rumeli'de yeniden güç kazanmasını istemediğinden Tokat'ta hapsettirdi.^{[2]Kastritsis, Dimitris. The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13. BRILL, 30 Ekim 2007, s. 153-216.} M. Tayyib Gökbilgin'e göre Mehmed Bey'in Musa Çelebi'nin ölümünden sonra Tokat'ta kısa süre hapsedildiği, ancak Rebîülevvel 823 (Mart 1420) tarihli Timurtaş Paşazâde Oruç Bey vakfiyesinde şahit olarak yer almasının serbest bırakıldığını gösterdiği kabul edilmektedir.^{[1]Wayback Machine.} Fatih Yurttaş da aynı görüşü benimsemekte ve Mehmed Bey'in ilk hapsinin kısa sürdüğünü belirtmektedir.^{[3]Yurttaş, Fatih. Balkanlar'da bir üç beyi ailesi; Mihaloğulları 1300-1600. Bahçeşehir Üniversitesi, 2018.} Aynı yıl meydana gelen Şeyh Bedreddin isyanı ile de ilişkilendirilen Mihaloğlu Mehmed Bey'in, Musa Çelebi devrinden beri Şeyh Bedreddin ile dostluğu bulunduğu ve isyana gizlice destek vermiş olabileceği gerekçesiyle ikinci defa Tokat'ta hapsedildiği, II. Murad tarafından ise Düzmece Mustafa İsyanı sırasında yeniden serbest bırakıldığı belirtilmektedir.^{[1]Wayback Machine.[3]Yurttaş, Fatih. Balkanlar'da bir üç beyi ailesi; Mihaloğulları 1300-1600. Bahçeşehir Üniversitesi, 2018.}

II. Murad dönemi

I. Mehmed'in 1421 yılında ölümünün ardından tahta geçen II. Murad, amcası Düzmece Mustafa'nın isyanıyla karşılaştı. Devlet adamlarının tavsiyesi üzerine Mihaloğlu Mehmed Bey, Tokat'taki hapsinden çıkarılarak Düzmece Mustafa'ya karşı yürütülen seferde görevlendirildi.^{[4]Imber, Colin. The Ottoman Empire 1300-1481. Isis Press, 1990, s. 92-95.} Tokat'tan Rumeli'ye giderken Elvan Çelebi Tekkesi'nde konakladı. Burada konakladığı esnada, genç Âşıkpaşazâde ile tanıştı ve Âşıkpaşazâde daha sonra Mehmed Bey'in faaliyetlerine eserinde ayrıntılı biçimde yer verdi.^{[4]Imber, Colin. The Ottoman Empire 1300-1481. Isis Press, 1990, s. 92-95.} Ulubat yakınlarında yapılan harekât sırasında Mihaloğlu Mehmed Bey, Düzmece Mustafa'nın ordusundaki Rumeli uç beylerine II. Murad'ın safına geçmeleri çağrısında bulundu.^{[4]Imber, Colin. The Ottoman Empire 1300-1481. Isis Press, 1990, s. 92-95.} Mehmed Bey'in telkinleri sonucunda birçok uç beyi II. Murad'a biat etmiş ve Düzme Mustafa'nın askerî gücü önemli ölçüde zayıflamıştır.^{[3]Yurttaş, Fatih. Balkanlar'da bir üç beyi ailesi; Mihaloğulları 1300-1600. Bahçeşehir Üniversitesi, 2018.}

II. Murad'ın hâkimiyetini sağlamasının ardından Osmanlı ordusu, Konstantinopolis üzerine yürüdü. Kısa bir kroniğe göre 10 Haziran 1422 tarihinde Mihaloğlu Mehmed Bey Konstantinopolis önlerine ulaşarak şehrin dış mahallelerine akın düzenledi. II. Murad'ın gelişiyle de kuşatma başladı.^{[4]Imber, Colin. The Ottoman Empire 1300-1481. Isis Press, 1990, s. 92-95.} Bu sırada Anadolu'da Küçük Mustafa İsyanı'nın başlaması üzerine II. Murad, kuşatmayı kaldırarak Anadolu'ya geçti. Mihaloğlu Mehmed Bey de Rumeli kuvvetleriyle sefere katıldı.^{[4]Imber, Colin. The Ottoman Empire 1300-1481. Isis Press, 1990, s. 92-95.} Mustafa'nın İznik'e çekilmesi üzerine şehrin kuşatılmasına iştirak eden Mehmed Bey, şehre girdikten sonra Taceddinoğlu Mehmed tarafından mızrakla vurularak öldürüldü.^{[4]Imber, Colin. The Ottoman Empire 1300-1481. Isis Press, 1990, s. 92-95.} Âşıkpaşazâde, Mehmed Bey'in atından düştükten sonra ikinci kez mızraklandığını, bunun üzerine adamlarının Taceddinoğlu Mehmed'i öldürdüğünü aktarmaktadır.^{[3]Yurttaş, Fatih. Balkanlar'da bir üç beyi ailesi; Mihaloğulları 1300-1600. Bahçeşehir Üniversitesi, 2018.}

Neşrî, Mihaloğlu Mehmed Bey'i "ceng güninde on bin ere mukâvemet ideridi" sözleriyle tasvir ederek askerî kabiliyetini övmektedir.^{[3]Yurttaş, Fatih. Balkanlar'da bir üç beyi ailesi; Mihaloğulları 1300-1600. Bahçeşehir Üniversitesi, 2018.} Evliya Çelebi'ye göre Mihaloğlu Mehmed Bey'in mezarı Plevne'dedir.^{[1]Wayback Machine.[3]Yurttaş, Fatih. Balkanlar'da bir üç beyi ailesi; Mihaloğulları 1300-1600. Bahçeşehir Üniversitesi, 2018.}