Mehmed Kemaleddin Efendi

Mehmed Kemaleddin Efendi (1866-1936), Osmanlı'nın son dönemi ile Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde Elazığ müftülüğü yapmış din adamı ve müderris.^{[1]Karataş, Ahmet. Harput Ulemâsından Müderris-Müftü Mehmed Kemâleddin Efendi. 26 Ocak 2016, s. 29-126.} 1866'da Harput'ta doğdu. Ailesi Harput'ta "Efendigil"^{[2]Kemâleddin Harputî Efendi'nin Şiirleri. 2016.} olarak tanınan, tanınmış alim ve müftüler yetiştiren bir ailedir. Babası da bir âlim olan Abdülhamid Hamdi Efendi'dir.

Eğitimi

1889 yılında Kâmil Paşa Medresesi'nden icazet aldı. Şam'da Bedreddin Efendi'den de hadis dersleri aldı. Babasının 1902 yılında ölümüne kadar babasının yerine ders verdi. 1902 yılında müderrisliğe atandı. Ayrıca Sara Hatun Camii'nde de hadis dersleri verdi.^{[3]Dünü ve Bugünüyle Harput Sempozyumu, 24-27 Eylül 1998, Elazığ, II. Cilt, Doç. Dr. Fikret Karaman}

Memuriyeti

Mehmed Kemaleddin, 1897-1906 yılları arasında Ma'muratu'l-Aziz Askeri Rüşdiyesi'nde Arapça dersleri verdi. 1906-1915 yılları arasında da Elazığ Lisesinde aynı görevi sürdürdü. 1915'te Elazığ Müftülüğüne tayin edildi. Aynı yıl içinde ayrıca Harput Medresesi'nde tefsir, hadis ve fıkıh müderrisi oldu. Elazığ müftülüğü görevini sürdürürken 1926 yılında Şark İstiklal Mahkemesi tarafından Samsun'a sürgün edildi ve müftülük görevinden azledildi.^{[4]Sürgüne Gönderilen Müftü.}^{[5]Harputlu Mehmed Kemâleddin Efendi'nin vefatı (Müftü). 2 Şubat 2025.} Daha sonra Harput'a dönmesine izin verildi. Fakat burada kendisine herhangi resmi bir görev verilmedi. Kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.

Ölümü

Ömrünün son döneminde memuriyetten ihracı nedeniyle sıkıntı çeken Mehmed Kemaleddin Efendi, 1934 yılında prostat kanserine yakalandı. Tedavi için iki kez İstanbul'a gitse de 1936 yılında bu hastalık nedeniyle öldü. Mezarı Harput'taki Meteris Mezarlığı'nda yer almaktadır.

Eserleri

Mehmed Kemaleddin Efendigil, medrese geleneğinde yetişmiş ve İslam ilimlerinin tümünde ders verebilecek yetenekte bir müderristir. Asıl uzmanlığı ve branşı Arapça ve hadis ilmidir. Eserleri genellikle Arapça eserlerin Türkçeye çevirisidir. Yazdığı kitaplar şunlardır:

Kaside-i Münferice Tahmisi'nin şerhi
Kaside-i Tantaraniyye şerhi: Tantaranî (ö. 1092) tarafından Selçuklu veziri Nizamülmülk için yazılan methiye.
Hamriyye-i İbn-i Farız şerhi olan Levami-i Cami şerhi
Kaside-i Feride (çeviri)
Makamat-ı Sufiyye (çeviri)
Mertebe-i Hakani (çeviri)
İlmin Yüceliği
Edebiyat Makaleleri
Hayr-ı Ümmet
Mülahaza-i Edebiyye

Yayınlanmamış kitapları ise şunlardır:

Muallakat-ı Seb'a Şerhi
Lamiyyetu'l Arab (çeviri): Cahiliye devri Arap şairlerinden Şenferâ'nın (ö. 525) kasidesi.
Lamiyyetu'l-Acem (çeviri): Arap şairi Tuğrai'nin (ö.1121) kasidesi
Nebzetün mine'l vukuf
Miftah-ı Harabat

Bibliyografya

Karataş, Ahmet. “Harput Ulemâsından Müderris-Müftü Mehmed Kemâleddin Efendi”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 49/49 (Aralık 2015)