Mısost Bematıqo

Mısost Bematıqo (Бэматыкъуэ Мысост), Çerkes aristokrat ve askerî komutan. 1785 ile 1788 yılları arasında Kabarda başprensi. Rusya'nın Çerkesya'yı işgaline karşı çıktı ve Rusya'ya karşı Kırım Hanı ile ittifaklar kurdu. Büyükbabası Kurgoko Atajuk idi.^{[1]БОЛЬШАЯ ОБЩАЯ СХЕМА ГЕНЕАЛОГИИ КАБАРДИНСКИХ КНЯЗЕЙ ОТ ИНАЛА (ВСЕ ВЕТВИ) ДО XVIIIВ. ВКЛЮЧИТЕЛЬНО.}

Hayatı

İlk yılları hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmemektedir.

II. Katerina döneminde Rus ordusu Çerkes topraklarına girmeye başladı ve Rusya, Çerkesya'yı hızla ilhak etmek amacıyla tahkimatlar inşa etmeye başladı. 17 Temmuz (O.S.), 1763'te Rus kuvvetleri, Doğu Çerkesya'daki Mezdegu (günümüz Mozdok) kasabasına girerek orayı bir Rus tahkimatına dönüştürdü. Bematıqo, Mozdok kalesinin Çerkes topraklarında yapılmasına karşı çıktı ve bunu Rusya'nın Çerkesya'yı işgali olarak gördü.

Ocak 1764'te Bematıqo da dahil olmak üzere Kabardey aristokratları, Rus kalesi Kizlyar'ın temsilcisi komutan Tümgeneral NA Potapov ile bir araya geldi ve başarısız bir şekilde kalenin yıkılmasını talep etti. Kabardey prensleri, Rusya'yı Kırım Hanı ile ittifak etmekle tehdit ettiler.^{[2]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 293. — ISBN 5-86208-106-2.} Haziran 1767'de, o zamanlar bir askeri komutan olan Bematıqo, Rusya'ya karşı bir askeri direniş başlattı, ancak diğer bazı Kabardey soyluları teslim olmayı tercih etti.^{[3]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 299. — ISBN 5-86208-106-2.} 1768'in ortalarında, on beş Kabardey prensi, Rusya'ya bağlılık yemini etmeye hazır olduklarını Kızılyar'a bildirdi. Teslim olmak veya Hristiyanlığa geçmek istemeyen Mısost Bematıqo bunu reddetti.^{[4]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 301. — ISBN 5-86208-106-2.}

18 Ekim 1768'de Rusya'ya savaş ilan eden III. Mustafa'nın Bematıqo'ya halife olarak Kafkasya'daki Müslüman halkların Rusya'ya resmen savaşa gitmelerini emrettiğini belirten bir mektup göndermesiyle Bematıqo'nun direnişi güçlendi.^{[5]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 302. — ISBN 5-86208-106-2.} Aralık 1768'de Kırım Hanı'nın özel elçisi Muhammed-ağa Kaberdey'e geldi. Kırım Hanı, Kabardey prenslerinden yaklaşan seferde onlara yardım etmelerini istedi.^{[5]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 302. — ISBN 5-86208-106-2.} Ocak 1769'da Kizlyar komutanı N. A. Potapov, Bematıqo'ya bir mektup yazdı.^{[6]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 305. — ISBN 5-86208-106-2.} Haziran 1769'da, Rusya ile savaşa karşı çıkan Kabardey soylularının bazıları teslim oldu. Ancak Bematıqo ve safdaşları direnmeye devam etti.^{[7]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 307. — ISBN 5-86208-106-2.}

Mısost hakkında Kabardey halk şarkısından bir kesit:^{[8]Janak, Mehmet Rıza. Kabarda'nın Bitmek Bilmeyen Mücadelesi ve Bir Sürgünün Anatomisi.}

“Dev kahramanın kılıcı, düşmanı biçiyor. Ömür boyu düşman kovalamış Büyük Mısost, Seferi bıraksa da yüreği hala onu terk etmemiş. Kendisi yiğitlik sahibidir, yönlendirmeye gelmez.”

Rus karşıtı grubun başında Bematıqo vardı. O ve destekçileri, Kuma nehrinin üst kısımlarına taşındı.^{[7]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 307. — ISBN 5-86208-106-2.} Müttefiklere ihtiyaç duyan Bematıqo ve arkadaşları, yardım için Kırım Hanı Devlet VI Giray'a döndü.^{[7]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 307. — ISBN 5-86208-106-2.} Han, onlara yardım etmek için Kuban Seraskeri Kazy Giray'ın oğlu komutasındaki küçük bir Tatar müfrezesini gönderdi. Rus korgeneral Johann de Medem Kabardeylere karşı silahlarla donanmış Kazak ve Kalmık süvari müfrezelerini gönderdi. Kırım ise müfrezesi geç geldi. Eşkokon nehri üzerinde eşit olmayan bir savaşta Rus kuvvetleri Kabardeyleri yendi.^{[7]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 307. — ISBN 5-86208-106-2.} 1771'de, Kırım Hanı'ndan Kaberdey'e elçiler geldi.^{[9]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 311. — ISBN 5-86208-106-2.}

1772'de Kabardey prensleri Mısost Bematıqo ve Hamirza Qeytuqo, Devlet-Girey'e bir elçi göndererek onu Mozdok kalesini ve tüm Kafkas hattını "yok etmek" için ortak bir sefere davet etti. Haziran 1774'te Kırım Hanlığı, Çerkesya'ya asker sevk etti ve Rus ordusuna karşı savaştı. Ancak aynı zamanda Çerkes köylerini yağmaladı.^{[10]Мальбахов Б. К. Кабарда на этапах политической истории (середина XVI — первая четверть XIX века). — Москва: «Поматур», 2002. — С. 316. — ISBN 5-86208-106-2.} 1779 yılında Seven Months' War sırasında Kabardey ordusuna liderlik etti.^{[11]Zolchanin. К истории семимесячной войны кабардинцев 1779г. * Zolka.ru. 21 Mayıs 2024.}

1785'te, önceki prensin ölümünden sonra Mısost Bematıqo, Kabardey'in en yüksek prensi seçildi. Nisan 1788'de Mısost Bematıqo Rusya ile ateşkes yaptı, aynı yıl öldü.

Oğlu Temirbolet, kara askerî birliğinde eğitim aldıktan sonra 1803'te Rus ordusunda Yüzbaşı olarak Kabarda'ya döndü.^{[12]З.ж, Глашева. ДОКУМЕНТЫ К ИСТОРИИ СЕМИМЕСЯЧНОЙ ВОЙНЫ В КАБАРДЕ 1778-1779 ГГ. 2021, s. 79.}