Le Stamboul

Le Stamboul, Osmanlı İmparatorluğu'nda İstanbul'dan yayınlanan ve ülkede Latin alfabesinin kabul edildiği 1934'ten itibaren 1964 yılına kadar "İstanbul adıyla yayımlamayı sürdüren günlük Fransızca gazete.

16 ağustos 1875 tarihinde John Laffan Hanly adında bir İrlandalı tarafından kuruldu.^{[1]Arusoğlu, Sezai. Türkiye'de Fransızca basın. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1988.} 1896'dan itibaren Fransızlar tarafından yönetildi. 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında kentin önde gelen Fransız gazetesiydi.^{[2]STEIN, Sarah Abrayeva. The Creation of Yiddish and Judeo-Spanish Newspaper Cultures in the Russian and Ottoman Empires. Stanford University, 1999, s. 99.[3]Georgeon, François. Les Ottomans et le temps. BRILL, 2011, s. 254.} Okurları İstanbul'daki İngilizler, Fransızlar ve onlarla iş yapan Rum, Ermeni ve Yahudiler idi. 20. yüzyılın başından itibaren günlük 5.000 tirajı olduğu tahmin ediliyor.

1909-1914 arasında gazeteyi yönetenler İstanbul'da bulunan Fransız temsilcisi tarafından seçildi. 1914'te I. Dünya Savaşı başlayınca yayınını kesti.^{[1]Arusoğlu, Sezai. Türkiye'de Fransızca basın. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1988.} Savaşta sonra yeniden yayımlanmaya başladı; 1934'te adı İstanbul olarak değişti. Ülkede Fransa etkisinin azalması, Türk gazetelerinin kurulması, Fransızca okuyan okurların başka gazetelere yönelmesi gibi nedenlerle okuru azalan gazete, Fransız elçiliğinden aldığı yardımın da kesilmesi üzeirne 1964'te yayın hayatına son verdi.^{[1]Arusoğlu, Sezai. Türkiye'de Fransızca basın. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1988.}

Stamboul adı üzerine

Fransızcada “İstanbul” un tercümesi olarak kullanılan “Stamboul” adı, şehrin tüm kent değil, eski şehir surlarındaki kısmını ifade eder; "İstanbul" adı 1923 sonrası Türkçede tüm şehir için kullanıldı^{[4]Edhem, Eldem. "Istanbul." In: Ágoston, Gábor and Bruce Alan Masters. Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing, 21 Mayıs 2010. , 9781438110257, s. 286 . "Esasen Istanbul adı 18. yüzyılda sadece [...] işaret ediyordu" ve "Osmanlı iktidarı boyunca, batılı kaynaklar şehre Konstantinopolis olarak tanımlamaya devam ederken, Stamboul ismini ise surların içerisinde kalan kısım için kullandılar." ve "Osmanlı İmparatorluğunun çöküşü ile birlikte [...] önceden kullanılan bütün isimler bırakılarak bütün şehri tanımlamak için İstanbul ismi tercih edildi." // (s. 290 )} ve yeni Cumhuriyetçi Türk hükûmeti 1930'da yabancı büyükelçilikler ve şirketler İstanbul'a geçmelerini istedi.^{[5]Stanford and Ezel Shaw (27 Mayıs 1977): History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Cambridge: Cambridge University Press. Vol II, 9780521291668. s. 386 ; Robinson (1965), The First Turkish Republic, s. 298[6]Istanbul, not Constantinople. 4 Mart 2014.[7]İstanbul (1875 - 1964) Türkiye'de Yayınlanan Fransızca Bir Gazetenin Tarihi. AİTİA Yayınları, 1978.}

Ayrıca bakınız

• Osmanlı İmparatorluğu'nda basın