Kulun Beg
İçindekiler3
Kulun Beg (Çince:Pai Mei, Türkiye Türkçesi sesletimi: Kulun Bey), Özmiş Kağan'ın ölümüyle yıkılan İkinci Göktürk Kağanlığı'nı yeniden canlandırmak isteyen, Türk asilzadesidir.[1]Rıza Zelyut (2007), Yabancı kaynaklara göre Türk kimliği - Sayfa 260 Kağan, değildir. Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından öldürülmesiyle, fiilen biten Göktürk Kağanlığı, hukuki olarak da son bulmuştur.[2]Bauer, Susan Wise (2010). The History of the Medieval World: From the Conversion of Constantine to the First Crusade. W. W. Norton & Company. p. 238. ISBN 978-0-393-05975-5
Sözcük kökeni
Kulun, Eski Türkçede "tay" anlamına gelmektedir.[3]Gabain, Eski Türkçenin Grameri, TDK Yayınları.
Yaşamı
Özmiş Kağan'ın Basmiller tarafından infaz edilmesinden sonra; kağanlığın yönetimini eline almak istemiştir. Ancak, Özmiş ile bağlantısı açık değildir. Taşağıl'a göre,[4]Ahmet Taşağıl: Göktürkler, AKDTYK Yayınları, Ankara, 2012, ISBN 978-975-16-2460-4 pp.359-62 Özmiş'in oğludur. Gumilev ise Özmiş Kağan'ın kardeşi olduğunu düşünmektedir.[5]L.M.Gümilev :Eski Türkler, trans:Ahsen Batur, Selenge yayınları, İstanbul, 2002, ISBN 975-7856-39-8, P.441, 564
Kulun Beg, 744'te kağanlığını ilan ettiyse de; bu dönemde Orta asya bozkırlarının hâkimi Uygurlar, Basmiller ve Karluklar tarafından ele geçirilmiştir. Bu yüzden onun kağanlık ilanı, bir butlan olarak değerlendirilmiştir. Çin İmparatoru Xuanzong'un, Türk Kağanlığı'ndan kalan son izleri de yok etme politikası sonucunda, general Wang Chung ssu tarafından Kulun Beg üzerine sefer düzenlenmiştir. Wang Chung ssu, bu seferle Türk ordusunun doğu kanadını yenmiştir.[4]Ahmet Taşağıl: Göktürkler, AKDTYK Yayınları, Ankara, 2012, ISBN 978-975-16-2460-4 pp.359-62 Buna rağmen Kulun Beg kaçmayı başarmıştır. Ancak Uygurlar tarafından yakalanarak, 745'te Özmiş gibi asılarak öldürülmüştür.
Ölümünden sonra
Kulun Beg'in ölümünden sonra kimse kağanlık iddiasında bulunmadı. Bilge Kağan'nın eşi ve Tonyukuk'un kızı Çin'e sığındı. Burada, konçuy (prenses) unvanı ile onurlandırılarak; Çin hükümdarı tarafından Türk boylarının hükümdarı olarak atandı.[5]L.M.Gümilev :Eski Türkler, trans:Ahsen Batur, Selenge yayınları, İstanbul, 2002, ISBN 975-7856-39-8, P.441, 564 Taşağıl'a göre, Türk Kağanlığı yıkılsa da; Çin kaynaklarında 941'e kadar bu devletin hukuki varlığından söz edildi.[4]Ahmet Taşağıl: Göktürkler, AKDTYK Yayınları, Ankara, 2012, ISBN 978-975-16-2460-4 pp.359-62
Kaynakça
- 1.Rıza Zelyut (2007), Yabancı kaynaklara göre Türk kimliği - Sayfa 260
- 2.Bauer, Susan Wise (2010). The History of the Medieval World: From the Conversion of Constantine to the First Crusade. W. W. Norton & Company. p. 238. ISBN 978-0-393-05975-5
- 3.Gabain, Eski Türkçenin Grameri, TDK Yayınları.
- 4.Ahmet Taşağıl: Göktürkler, AKDTYK Yayınları, Ankara, 2012, ISBN 978-975-16-2460-4 pp.359-62
- 5.L.M.Gümilev :Eski Türkler, trans:Ahsen Batur, Selenge yayınları, İstanbul, 2002, ISBN 975-7856-39-8, P.441, 564