Kubadoğulları Emirliği

Kubadoğulları Emirliği, Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılışını takiben Samsun, Ladik ve Kavak çevresinde kurulan bir Türkmen emirliği.^{[1]Öz, Mehmet. XV. YÜZYILDAN XVII. YÜZYILA SAMSUN YÖRESİ. samsun.bel.tr.} Canik beylikleri içerisinde değerlendirilen^{[2]Tellioğlu, İbrahim. Osmanlı Hakimiyetine Kadar Doğu Karadeniz'de Türkler. Serander Yayınları, 2004.} Kubadoğulları, Osmanlı Devleti ile Samsun'un hakimiyeti konusunda sıkça karşı karşıya gelmiştir.

Tarihçe

1318 civarında Amasyada İlhanlılara bağlı bir Sultan olarak hüküm süren(1308-1318)^{[3]Amasya Tarihi, s. 23-24.} ve aynı zamanda Anadolu Selçuklu Sultanı II. Mesud'un oğlu Tâceddin Altunbaş tarafından kurulan Kubadoğulları Samsun, Ladik ve Kavak yörelerinde hakimiyet kurmuştur. Altunbaş'ın 1357deki^{[4]Samsun-Şeysafi köyündeki mezara göre.Mezarda ölüm tarihi 1357 yazmaktadır.[3]Amasya Tarihi, s. 23-24.} ölümünden sonra oğlu Keykubad başa geçmiş, Altunbaşın Atabeyi^{[5]Canik Beyleri. 1938.} Emiroğlu Taşan ise Havza, Merzifon ve Vezirköprü çevresinde Taşanoğulları Beyliği'ni kurmuştur. Keykubad Bey'in ardından emir olan oğlu Kubadoğlu Ali Bey, Amasya Emiri Hacı Şadgeldi ile halefi Emir Ahmed'e tabi olmuş ve Kubadoğulları vasal hale gelmiştir.^{[6]Samsun Araştırmaları I: Tarihsel Geçmiş. Samsun Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, 2013, s. 81.}

1395 yılında Candaroğulları Beyliği'nin elinde bulunan Samsun kısa bir süreliğine Osmanlı Devleti hakimiyetine girmiş, daha sonra Kubadoğulları tarafından ele geçirilmiştir. 1398 yılında I. Bayezid, Kubadoğulları üzerine yürümüş ve Samsun'u Osmanlı topraklarına katmış, Bulgar çarının oğlu İskender'i vali tayin etmiştir.^{[7]Andreev, Yordan. Кой кой е в средновековна България [Orta Çağ Bulgaristanında Kim Kimdir]. Петър Берон, 1999.}

1402'de Yıldırım Bayezid'in Ankara Savaşı'nda Timur'a yenilmesi sonrası Fetret Devri'ne giren Osmanlı Devleti'nin zayıflığından yararlanan Kubadoğulları tekrar Samsun'da hakimiyet kurmuşlardır. Timur'un atamasıyla^{[8]Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi. 1982, s. 326-327.} Amasya çevresinde Sultanlık ilan eden^{[9]Şehzade Çelebi Mehmet (I. Mehmet). amasya.gov.tr.} Mehmed Çelebi'yi tanımayan Kubadoğlu Ali Bey, Tâceddinoğulları Beyliği üzerine yürüyerek onları mağlup etmiştir^{[5]Canik Beyleri. 1938.}.Ardından Taceddinoğullarının Başkenti Niksar'ı kuşatmıştır. Mehmed Çelebi ise Amasya'dan gelerek Kubadoğlu Ali Bey'i bozguna uğratmış ve Taşanoğlu Ahmed Bey'i Samsun valisi olarak atamıştır.^{[10]Hüsameddin, Hüseyin. Amasya Tarihi. 1927, s. 174-175.} 1414 yılına kadar Osmanlı himayesindeki Taşanoğulları Beyliği tarafından yönetilen Samsun, Kubadoğlu Ali Bey'in oğlu Kubadoğlu Cüneyd Bey tarafından kuşatılmış ve ele geçirilmiştir.^{[11]Amazonlar Diyarı Terme. Terme Kaymakamlığı, 2004, s. 29.[12]Terme Tarihi. terme.gov.tr.} Kubadoğlu Cüneyd Bey daha sonra Osmanlı padişahından af dilemiş, bunun üzerine vali olarak makamında bırakılmıştır.^{[10]Hüsameddin, Hüseyin. Amasya Tarihi. 1927, s. 174-175.} Kastamonu Emiri Kötürüm Bayezid'in oğlu Hızır Bey, Taceddinoğlu Beyi Alparslan oğlu Hasan Beyle ittifak yapıp^{[5]Canik Beyleri. 1938.} Kubadoğlu Cüneyd Bey'i öldürterek Samsun'u işgal etmiş,Fakat I. Mehmed tahta oturunca bölgenin tamamen devlete bağlanması için Biçeroğlu Hamza Bey'i görevlendirmiştir.

Mehmed Çelebi'nin padişah olmasından sonra Amasya valisi olan oğlu Murad Çelebi, II. Murad sanıyla 1421'de tahta çıkmıştır. II. Murad'ın ilk yıllarındaki saltanat kavgası dönemini fırsat bilen Türkmenler Tokat, Amasya, Artova ve Sinop'a saldırmışlar, Kubadoğlu Cüneyd Bey'in oğlu Canik Emiri Hüseyin Bey de karışıklıktan faydalanıp 1422'de Samsun'u ele geçirmiştir. Lala Yörgüç Paşa tarafından Amasya'ya çağrılan Türkmen liderlerinin kılıçtan geçirilmesi üzerine Hüseyin Bey bizzat Amasya'ya giderek teslim olmuştur.^{[13]Yağlı, Ali Rıza. 75-127 NUMARALI MÜHİMME DEFTERLERİNDE ÇORUM SANCAĞI. docstoc.com, 2007, s. 29.} Bu olaydan sonra Kubadoğulları soyu bir daha Samsun'da hakimiyet kuramamıştır.