II. Mesud

II. Gıyaseddin Mesud (Eski Anadolu Türkçesi: غياث الدين مسعود بن كيكاوس‎, Gıyaseddin Mesud bin Keykavus; ö. 1308), Anadolu Selçuklu Sultanı ve II. İzzeddin Keykavus'un oğludur.^{[1]Claude Cahen, Pre-Ottoman Turkey: a general survey of the material and spiritual culture and history, trans. J. Jones-Williams (New York: Taplinger, 1968), p. 294} Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğolların egemenliği altında hüküm sürdüğü bu dönemde dört defa tahta çıkmış, her seferinde kardeşinin oğlu olan III. Alaeddin Keykubad'la yer değiştirmiştir. II. Gıyaseddin Mesud 1308'de Samsun'da öldüğünde Anadolu Selçuklu Devleti tamamen yıkıldı.^{[2]Son Selçuklu Sultanı 2. Mesut'un mezarı Samsun'da. iha.com.tr, 27 Mayıs 2015.}

Saltanatı

Mesud, II. İzzeddin Keykâvus'un en büyük oğluydu. Gençliğinin bir kısmını Kırım'da sürgünde geçirmiş ve bir süre o dönemde Bizans İmparatorluğu'nun başkenti olan Konstantinopolis'te yaşamıştır. Tarih sahnesine ilk kez 1280 yılında Anadolu'da, taht üzerinde hak iddia eden bir isim olarak çıkmıştır. 1284'te, yeni İlhanlı Sultanı Ahmed Teküder; Selçuklu Sultanı III. Keyhüsrev'i tahttan indirip idam ettirmiş ve yerine Mesud'u geçirmiştir.^{[1]Claude Cahen, Pre-Ottoman Turkey: a general survey of the material and spiritual culture and history, trans. J. Jones-Williams (New York: Taplinger, 1968), p. 294} Ahmed Teküder'in halefi Argun, Anadolu Selçuklu topraklarını bölüştürdü ve Konya ile devletin batı yarısını, tahttan indirilen sultanın diğer iki küçük oğluna verdi. Mesud küçük bir kuvvetle saldırıp iki çocuğu öldürttü ve 1286'da şehirde hakimiyetini kurdu.^{[3]Cahen, Pre-Ottoman Turkey, p. 295}

Mesud, Moğollar adına ve genellikle Moğol birlikleriyle birlikte, yeni ortaya çıkan Türkmen beyliklerine karşı çeşitli seferler düzenledi. Bunlar arasında en dikkat çekeni, 1286 yılının sonlarında Germiyanoğulları'na karşı başlatılan seferdir. Germiyanoğulları, asi Türkmen göçebelerini kontrol altında tutmak amacıyla bir nesil önce Selçuklular tarafından Anadolu'nun güneybatısına yerleştirilmiş, Türkmen kökenli ve savaşçı bir topluluktu. Mesud bu seferi, vezir ve kıdemli devlet adamı Sahib Ata (Fahreddin Ali) gözetiminde yürüttü. Savaş meydanında bazı başarılar elde edilse de, son derece hareketli bir yapıya sahip olan Germiyanoğulları bölgede önemli bir güç olarak varlığını sürdürdü. Mesud ve Moğol müttefikleri; Karamanoğulları, Eşrefoğulları ve Osmanlılara karşı da benzer şekilde sonuçsuz kalan seferler düzenlediler.^{[4]Cahen, Pre-Ottoman Turkey, pp. 296f}

1297 yılında, hem Moğol subayları hem de yerel Türkmen beyleri tarafından İlhanlı otoritesine karşı sürekli isyanların ve entrikaların hüküm sürdüğü bir ortamda, Mesud İlhanlı Devleti'ne yönelik bir komploya karışmakla itham edildi. Affedildi ancak tahtından uzaklaştırılarak Tebriz'de zorunlu ikamete tabi tutuldu.^{[5]Cahen, Pre-Ottoman Turkey, p. 300} Yerine, kısa süre sonra benzer bir komploya karışan ve Mahmud Gazan tarafından idam edilen III. Alâeddin Keykubad getirildi. Sürgündeki Mesud, 1303'te tahta geri döndü.^{[6]Cahen, Pre-Ottoman Turkey, p. 301}

1308 yılında, Anadolu Selçuklularının son sultanı olan Mesud öldü.

2015'teki tarihi bulgular, mezarının Samsun'da tespit edildiğini öne sürmektedir.^{[7]Son Selçuklu Sultanı 2. Mesut'un Mezarı Samsun'da (Graveyard of the Last Saljuk Sultan, Mesud II, is in Samsun). iha.com.tr, 27 May 2015.}

Popüler kültürdeki yeri

2022 yılında Atv'de yayınlanan Kuruluş Osman dizisinde Şener Savaş ve Kubilay Penbeklioğlu tarafından canlandırılmıştır.

Dış bağlantılar

• Türkiye Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesud Hakkında Bazı Görüşler