Koca Mustafa Paşa

Koca Mustafa Paşa (ö. 1512, Bursa), II. Bayezid saltanatı sonunda ve I. Selim saltanatı başında 1511-1512 döneminde sadrazamlık yapmış Frenk veya Rum asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Hayatı

Frenk^{[1]Danişmend, İsmail H.. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi: Osmanlı Devlet Erkânı. Türkiye Yayınevi, 1971, s. 13-14.} ya da Rum asıllı olan Mustafa Paşa,^{[2]Meram, Ali K.. Türkçülük ve Türkçülük mücadeleleri tarihi. 1969, s. 53.} Fatih Sultan Mehmed (1451-1481) devrinde saraya alınarak, Enderun'da eğitim ve öğretim görmüştür. 1481'de Hazinedârbaşı, 1482'de Kapıcılar Kethüdası olup, 1489-1492 tarihleri arasında Kapıcıbaşılık yapmıştır. 1490'da Roma’ya gönderilip, Sultan II. Bâyezîd tarafından kardeşi Cem Sultan’a gönderilen nâme ve hediyeleri götürdü. Cem Sultan'ın berberbaşı oldu. Kurtboğan otu zehiri sürülmüş ustura ile Cem Sultan'ı tıraş ederek, öldürdü. 1495’te Avlonya, 1497’de Gelibolu Sancakbeyi olmuştur. 1498’de Rumeli Beylerbeyliğine tâyin olunmuştur.

Koca Mustafa Paşa, Rumeli Beylerbeyi olarak, Sultan İkinci Bâyezîd Han devrinde, Osmanlı-Venedik Harbinde, 1499 İnebahtı Seferinde, burasının karadan kuşatılmasına memur edilmiştir. Ağustos 1499’da İnebahtı Kalesinin anahtarlarını teslim almıştır.

1501’de vezir oldu. İkinci vezirken, 1511’de Vezîr-i âzam tâyin edildi. Sultan İkinci Bâyezîd'i tahttan indirdikten sonra Yavuz Sultan Selim da onu Vezîr-i âzamlıkta bıraktı. Fakat Yavuz Sultan Selim saltanatının ilk yıllarında olan Şehzâdeler Meselesi hâdiselerine adı karışınca, 1512 yılında Bursa’da boğdurularak idam edildi. Koca Mustafa Paşanın kabri Pınarbaşı’nda Bursa Mevlevîhanesi karşısındadır.

Eserleri

İstanbul’da "Koca Mustafa Paşa" semtinde kendi adıyla anılan câmi, imâret, medrese, mektep ve tekkeden meydana gelen bir külliye, Eyüpsultan'da câmi, Rumeli'nde Yenice-i Karasu'da imâret, Nevrekop'da câmi, mektep ve hamam yaptırmıştır.^{[3]Turkish State Archives}