Koçi Bey Risalesi

Koçi Bey Risalesi, 17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu duraklama döneminde Koçi Bey tarafından IV. Murat ve İbrahim'e sunulan eleştirel tarzdaki rapor. Osmanlı'da o döneme kadar padişaha sunulmuş ilk yazılı rapor olma özelliğine sahiptir. Lütfi Paşa'nın Asafnâmesi ve Defterdar Sarı Mehmed Paşa'nın Nesâyihü'l-Vüzerâ ve'l-Ümerâ eseriyle aynı kategoriye girmektedir.

Önemi ve özellikleri

Osmanlı padişahına sunulan ilk yazılı rapor olan Koçi Bey Risalesi, 17. yüzyıla kadar Osmanlı'da bu tarzda bir rapor verme anlayışı olmamasından ötürü önem kazanmaktadır.^{[1]Danışman, Zuhuri. Koçi Bey Risalesi. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1985, s. 10.} Risalede III. Murad sonrasında devlet yönetiminde baş gösteren aksaklıklar incelenmiş ve önceki padişahların uygulamaları eleştirilmiştir.^{[2]Osmanlı Klasik Döneminde İdari Reform Hareketleri: Koçi Bey Risalesi. yasader.org, s. 66.}

Koçi Bey'in ilk risalesindeki ana eleştiri konuları, adam kayırma, irtikap, zimmet ve rüşvettir.^{[3]Kunt, Metin. Türkiye Tarihi. Cem Yayınevi, 2009, s. 30.[4]Kuzucular, Şahamettin. Koçi Bey'in Hayatı. Edebiyat ve Sanat Akademisi, 19 Haziran 2011.}

IV. Murad'ın annesi Kösem Sultan'ın etkisinden çıkarak devletin yönetiminde daha etkin olması, içki ve tütünü yasaklaması da bu ilk risaleyi okumasından sonradır.^{[5]Yılmaz, Mehmed. Koçi Bey. Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş., 1999, s. 31.}