Karsakpay Yazıtı

Karsakpay Yazıtı (Timur'un taşı olarak da bilinir),^{[1]Chemical-technological analysis of slags from the «Altynshoky» complex} 28 Nisan 1391'de Kazakistan'ın Karsakpay madenlerinin yakınındaki taşlı yerlere oyulmuş bir yazıttır. 1935^{[2]Emir Temir'in Yazıtı (Karsakpay //Аltın Şokı anıtı), 1391. Karsakpay Anıtı. Petersburg, Devlet Ermitaj Sergisi Karsakpay Anıtı. N.N.Poppe} veya 1936'da bulundu.^{[3]Edward A. Allworth, (1950), The Modern Uzbeks: From the 14th Century to the Present, p. 215} Eski Uygur alfabesiyle yazılmış Arapça üç satırdan ve Çağatayca sekiz satırdan oluşur.^{[4]Grigoryev A.P., (2004), Historiography and source study of the history of the countries of Asia and Africa, p. 3-24}

Yazıt Timur'un Altın Orda hükümdarı Toktamış'a karşı olan savaşlarından ve Betpak-Dala çölünden geçmesinden bahsediyor.

15. yüzyılın ilk çeyreğinde Serafeddin Ali Yezdi Zafername adlı kitabında bu kitabenin dikilmesi hakkında tanıklığını anlatıyor: Keyifli bir araştırma için Timur dağın tepesine çıktı, tüm ova yemyeşildi. O gün orada kaldı, (sonra) büyük emir geldi, böylece askerler taşı getirdi ve o yere bir deniz feneri gibi yüksek bir yazıt dikildi. Usta taş kesiciler o günün tarihini yazdılar, böylece hatırlatıcı taş zamanın yüzüne bırakıldı.^{[5]Tizengauzen, V. G. (1941). Sbornik marerialov, otnosiashchikhsia k istorii Zolotoi Ordy [Collection of materials related to the history of the Golden Horde. (Vol. 2). Moscow; Leningrad: Publishing house of the Academy of Sciences of the USSR [in Russian].} Keşfinden sonra Karsakpay yazıtı, 1936'da o zamanki Leningrad'daki (bugünkü St.Petersburg, Rusya ) Hermitage Müzesi'ne, bugün hala tutulduğu yere^{[6]Soviet Oriental Studies, Vol. III. Academy of Sciences of USSR, 1945, s. 222.} götürüldü.^{[7]History of the Peoples of Uzbekistan. Academy of Sciences of Uzbek SSR, s. 355.}

Bağlam

Yazıt, Timur ve 200.000 erkeğin, 1378'den 1395'e kadar süren Altın Orda hükümdarı Toktamış'la olan savaşını anlatıyor.^{[3]Edward A. Allworth, (1950), The Modern Uzbeks: From the 14th Century to the Present, p. 215} Timur yazıtlarda okuyanların onu dua ederek hatırlamalarını ister.^{[8]Paul Brummell, (2018), Kazakhstan, p. 203}

Tam metin

Çağatayca metin::^{[9]Silkroads World Heritage: A mysterious stone of Timur, 8 Nov 2016.} Tariq yettı yuz yıl toqsan üçintä qoy yaznıŋ ara ay Turannıŋ sultānı Timurbäg üç yuz miŋ çärig bilä Islām üçün Toqtamışqan bulğar qanıqa yurıdı Bu yergä yetip bälgü bolzun tep bu obanı qopardı Täŋri nısbat bergäy inşalla Täŋri ul kişikä rahmat qılğay bizni duā bıla yād qılğay

Çeviri::^{[9]Silkroads World Heritage: A mysterious stone of Timur, 8 Nov 2016.} yedi yüz doksan üç yazında, koyun yılının ortasındaki bahar ayında Turan Sultanı Timur bey üç yüz bin askerle yola çıktı Islam için Bulgar Hanı Toktamış Hana yürüdü. Bölgeye ulaşarak bu höyüğü bir anıt olarak inşa etti. İnşallah Tanrı adaleti sağlayacak. Tanrı ülke halkına merhamet edecek, evet bizi dua ile hatırlayacaklar. Günümüz Çağataycası çevirisi: (Uluslararası Türk Akademisi tarafından)^{[10][2] Emir Temir'in Yazıtı (Karsakpay //Аltın Şokı anıtı), 1391. Karsakpay Anıtı. Petersburg, Devlet Ermitaj Sergisi Karsakpay Anıtı. N.N.Poppe}

Tarıh /Qara ?/ yetı yüz toksan üçinte /Toqmaq orna-da ?/ qoy yıl yaznıŋ ara ay Turannıŋ sultanı Temür bek iki (üč ?) yüz mıŋ čerik bile Ismi üčün Toqtamıš qan bulğar qanığa yorıdı Bu yerge yetip belgü bolsun tep bu obanı qopardı Teŋrı nisfat bergeı insi-alla Teŋrı el kisige rahmat qılğay bız-nı duwa bıle yad qılğay