Kara Tatarlar

Kara Tatarlar ya da Kara Tatar (Qarai, Qaray, Karai, Garai, Gharaei), köken olarak Altay dağları ile Karadeniz arasındaki coğrafyadan gelen, Tatar kökenli bir Türk^{[1]KARĀʾI. Encyclopaedia Iranica Online.} veya Türkleşmiş Moğol^{[2]Yağlı. Hülâgû Han’dan Emîr Timur’a Anadolu Tatarları. Türk Tarih Kurumu, 2022.} halkıdır. Tarih metinlerde Kerey (Керей), Kereit (Кэрэйд)^{[1]KARĀʾI. Encyclopaedia Iranica Online.} ve Qara'i (قرایی) gibi farklı isimlerle de anılırlar.

Köken

Kara Tatarlar Uygurlar, Kırgızlar, Tatarlar ve bir miktar da Moğollar ile birlikte Anadolu'da karışarak ortaya çıkan bir Türk halkıdır.

Kara Tatarların ortaya çıkışı

13. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar

Anadolu'ya 13. ve 15. yüzyıl arasındaki dönemde, istila amaçlı olarak gelerek yerleşen bir kısım Moğol kabileleri ile onlarla birlikte gelen Orta Asya Türklerine halk arasında verilen isim. Kara Tatarlar sağ ve sol kol diye iki kola ayrılmışlardı. Sol kolu teşkil eden oymakların Sivas, Amasya, Tokat, Çorum yörelerinde yaşadıkları düşünülmektedir. Konya, Kayseri ve Niğde yörelerindeki oymaklar da sağ kolu meydana getirmiş olmalıdır. Kara Tatarlar'ın başında bulunan ailelerden başlıcaları Babuk oğulları (Niğde yöresinde), Samagar oğulları (Aksaray veya Kayseri yöresinde), Savcı oğulları (Ankara yöresinde), İsmâil Ağa ve oğlu (Beyşehir yöresinde), Devlet Şah (Ilgın yöresinde), Atabey (İshaklu yöresinde) ve Çavdaroğullarıdır (Kütahya yöresinde). Kara Tatarlar, Orta Anadolu'nun en verimli otlaklarına sahipti. Timur, Anadolu’daki Kara Tatarlar’ın hepsini göçürmeyi başaramamıştı. Geride kalan oymaklar yine eskisi gibi Ankara, Çorum, Amasya, Yozgat yöreleriyle Karaman-ili’ndeki bazı yerlerde (Ilgın, Akşehir, İshaklı, Koçhisar, Aksaray) yaşıyorlardı. Çelebi Sultan Mehmed tek başına Osmanlı tahtına geçtikten sonra 819 (1416) yılında Samsun seferinden dönerken İskilip yöresinde pek çok Tatar obası görmüştü. Osmanlı hükümdarı, sadakatlerinden emin olamadığı için bunların daha faydalı hizmetler görebileceklerine inandığı Rumeli yakasına göç ettirilmesini emretmişti. Çoğu Filibe yöresinde yerleştirilen bu Tatarlar’ın başında Minnet Bey’in oğlu vardı.^{[3]Tatarlar, TDV İslâm Ansiklopedisi, Faruk Sümer.}

Orta Asya Türkleri ve Türkleşmiş Müslüman Moğollardan oluşan topluluğa Selçuklu ve Osmanlı Döneminde "Karatatar Türkmenleri" de denilmekteydi.

Ayrıca 1402 Ankara Savaşı'nda Osmanlı ordusundaki, Menteşeoğulları, Germiyanoğulları, Saruhanoğulları beyleri ve kuvvetleri ile birlikte saf değiştirerek Timur'un kazanmasında etkili oldular.

Ayrıca bakınız

• Tatarlar