Kahramanmaraş Ulu Camii

Kahramanmaraş Ulu Cami, Kahramanmaraş'ta bulunan Kahramanmaraş, Dulkadiroğlu ilçesi, Kurtuluş Mahallesi, 1754 (137) ada 1 parselde, kentsel sit alanı içerisinde yer almaktadır^{[1]KöKsöKen, Furkan. Kahramanmaraş, Adana ve Gaziantep Örnekleri Işığında Suriye-Zengi Üslubunun Mimariye Etkileri. 2023-05-17.}. Dulkadiroğulları döneminde inşa edilmiş bir camidir.^{[2]Arşivlenmiş kopya.} Yanında Taş Medrese ve Kapalıçarşı bulunur. Kahramanmaraş Kalesi'ne yakın bir konumdadır. Bazı kaynaklarda taçkapı üstündeki yazıttan Dulkadiroğulları'ndan Süleyman oğlu Ala Üd-Devle Bey'in 1496'da yaptırdığı düşünülmektedir^{[3]Gündoğdu, Hamza. Dulkadirli Beyliği Mimarisi. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları: 657, 1986, s. 37.}. Üst örtüsü onarılarak sürekli değiştirilmektedir. Ana mekanı dikdörtgen şeklindedir. Üçgen şeklindeki mihrap; mukarnas, palmet ve lotus motiflerinden oluşmaktadır. Minare, son cemaat yerinin batıdan üçüncü kemer hizasında, camiden bağımsız olarak kesme taştan inşa edilmiştir.Bayhan, A. A. (2004). Kahramanmaraş Ulu Camii. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 369-372. Anadolu'da o dönemde etkin olan Selçuklu ve Memlük mimari özelliklerini bünyesinde barındıran minare, yaklaşık 22 metre yüksekliğindedir. Yaklaşık 4 metre yüksekliğe sahip bir kaide üzerinde yükselen minarenin şerefeye ulaşımı helezonik şekilli, taş basamaklı bir merdivenle sağlanır. Minare gövdesi bir silme friz ile iki bölüme ayrılmıştır. Silme ile pabuç arasında kalan kısım sekizgen gövde ile başlayıp pahlanarak silindirik kesite dönüşmektedir. Silindirik gövdenin bitiminde iki sıra tersli-düzlü palmet motifi yer alır. Palmet sırasının alt kısmında yer alan bir sıra sarımtırak ve bir sıra siyah taş uygulaması, Suriye-Zengi üslubunun Memlükler yoluyla bölgeye ulaştığını ve minare gövdesini hareketlendirdiğini göstermektedir^{[4]Eker, Fevziye. Kahramanmaraş, Adana ve Gaziantep Örnekleri Işığında Suriye-Zengi Üslubunun Mimari Süslemeye Etkileri. Ordu Üniversitesi, 2023-09-21, s. 93–124.}. Palmet motifinin üst kısmında, her bir mukarnas dizisinin altına denk gelecek şekilde etrafı çark dişlerini andıran bezekli, dairesel çini seramik tabaklar bulunmaktadır. Bu çiniler çarkıfelek, altı köşeli yıldız (Mühr-ü Süleyman), münhanı ve gülbezek gibi motiflerle bezenmiştir.

Maraş Ulu Cami, Türk sanatı ve mimarisi açısından çift kademeli minaresi ve aydınlatma tonozu gibi unsurlarıyla dikkat çeken yapılardandır. Bayhan, A. A. (2004). Maraş Ulu Camii. s. 369-372. Plan şeması bakımından Selçuklu, taç kapısında Osmanlı, minare formu ve süsleme detaylarında ise Zengi ve Memlük mimarlık geleneklerinin etkilerini bünyesinde barındırmaktadır^{[4]Eker, Fevziye. Kahramanmaraş, Adana ve Gaziantep Örnekleri Işığında Suriye-Zengi Üslubunun Mimari Süslemeye Etkileri. Ordu Üniversitesi, 2023-09-21, s. 93–124.}.

6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş depremlerinde camii ağır hasar aldı.^{[5]Ensonhaber. Kahramanmaraş'ta 527 yıllık cami de depremde hasar gördü - En Son Haber.} Cami, 1,5 yıl süren kapsamlı restorasyondan sonra Kadir Gecesine denk gelen 16 Mart 2026 tarihinde tekrar ibadete açıldı.^{[6]Depremde hasar gören Kahramanmaraş'ın simgelerinden Ulu Cami yeniden ibadete açıldı.}