Kadızâde Ali Paşa

Kadızâde Ali Paşa (ö. 1616, Belgrad), sancakbeyi ve beylerbeyi görevlerinde bulunmuş Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Hayatı

Babası Budin kadısı Habil Efendiden dolayı Kadızâde lakabıyla tanınmaktadır.^{[1]Emecen, Feridun. Review of G. BAYERLE, The Hungarian Letters of Ali Pasha of Buda 1604-1616, Akademiai Kiado, Budapest 1991, XVI+295 s.. DergiPark, 1993, s. 188.} Babası Habil Efendi’nin Bursa’lı olduğu belirtilmektedir.^{[2]Bayram, Fatih. Sarı Abdullah’ın Düstûru’l-İnşâ’sındaki Serdarlık Beratları. DergiPark, 2020, s. 11.} Ali Paşa'nın hayatının ilk yılları bilinmemektedir.

1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşı sırasında 1597 yılında kayınpederi Diyarbakır beylerbeyi Kuyucu Murad Paşa'yla birlikte Habsburglarla barış görüşmelerinde bulundu.^{[3]Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi 3. Cilt, I. Kısım. Türk Tarih Kurumu, 2011, s. 80,106.} Niğbolu sancakbeyliği akabinde 1602 yılında (Temmuz ayı^{[4]Gévay, Antal. A Budai Pasak. Streuss, 1841, s. 22,23,24.} ) Budin beylerbeyi oldu.^{[1]Emecen, Feridun. Review of G. BAYERLE, The Hungarian Letters of Ali Pasha of Buda 1604-1616, Akademiai Kiado, Budapest 1991, XVI+295 s.. DergiPark, 1993, s. 188.} 1602 yılı Eylül ayında Kanije beylerbeyi olsa da buradaki askerlerin talebiyle 1603 yılı başlarında Tiryaki Hasan Paşa'nın Kanije'de görevlendirilmesi üzerine kendisi de ikinci defa Budin beylerbeyi oldu.^{[5]Altı, Aziz. Kanije Eyaleti İdarecileri. DergiPark, 2015, s. 206.} 1604 Ağustos sonrası Silistre sancakbeyliği görevine getirildikten kısa süre sonra (1605 yılı Ekim ayı^{[4]Gévay, Antal. A Budai Pasak. Streuss, 1841, s. 22,23,24.}) üçüncü defa Budin beylerbeyliği görevinde bulundu.^{[1]Emecen, Feridun. Review of G. BAYERLE, The Hungarian Letters of Ali Pasha of Buda 1604-1616, Akademiai Kiado, Budapest 1991, XVI+295 s.. DergiPark, 1993, s. 188.} 1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşının sonunda Osmanlı ordusunun serdarı olan Kuyucu Murad Paşa’nın talimatıyla, Budin beylerbeyi görevindeyken 11 Kasım 1606 tarihinde imzalanan Zitvatorok Antlaşması'nı görüşen heyette bulundu. 28 Kasım 1609'da İstanbul'a çağrılmasıyla görevinden ayrılan Ali Paşa, 1610 yılında vezir rütbesi aldı.^{[4]Gévay, Antal. A Budai Pasak. Streuss, 1841, s. 22,23,24.} Temeşvar beylerbeyi Canbolatoğlu Ali, halk ve yeniçeri baskısıyla kaçarak 1611 yılında Belgrad'a sığındığında Ali Paşa buranın muhafızı konumunda olup kayınpederi Sadrazam Kuyucu Murad Paşa'nın talimatıyla Canbolatoğlu'nu idam ettirmiştir.^{[3]Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi 3. Cilt, I. Kısım. Türk Tarih Kurumu, 2011, s. 80,106.} Rumeli, Bağdat; Diyarbakır eyaletlerinde paşalık yaptıktan sonra Vize Sancağı'nın yönetimi kendisine verildi.^{[4]Gévay, Antal. A Budai Pasak. Streuss, 1841, s. 22,23,24.}

1614’te (Ekim ayı^{[4]Gévay, Antal. A Budai Pasak. Streuss, 1841, s. 22,23,24.}) dördüncü defa Budin beylerbeyi oldu. Bu görevi esnasında Kanije, Eğri, Temeşvar ve Bosna beylerbeyliklerini de içine alan genel vali konumunda olan Ali Paşa, teftiş görevinde bulunduğu Belgrad'da hastalanarak 1616 yılında hayatını kaybetti.^{[1]Emecen, Feridun. Review of G. BAYERLE, The Hungarian Letters of Ali Pasha of Buda 1604-1616, Akademiai Kiado, Budapest 1991, XVI+295 s.. DergiPark, 1993, s. 188.}