Zitvatorok Antlaşması

Zitvatorok Antlaşması, 11 Kasım 1606 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu ile Avusturya Arşidüklüğü arasında imzalanmış 1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşı'nı sona erdiren barış antlaşmasıdır.

Osmanlı Devleti ve Avusturya Arşidüklüğü 15 yıl süren uzun bir savaştan sonra yorgun düşmüşlerdi. Ayrıca Osmanlı Devleti'nde ise Celâlî isyanları baş göstermişti. Müzakere görüşmelerini Derviş Paşa yönetti. I. Ahmed, Avusturya kralının kendisine eşit kabul edilmesini en baştan beri kabul etmemişti. Lakin Celali isyanları ve bu maddenin sadece kâğıt üzerinde kalacağı düşüncesiyle bu maddeyi kabul etti. Sultan I. Ahmed ve Avusturya adına Arşidük II. Rudolf arasında, Estergon-Komorin arasındaki Zsitva suyunun Tuna Irmağı'na döküldüğü yerde imzalandı.

Antlaşmaya göre:

1. Eğri, Estergon, Kanije kaleleri Osmanlı'da, Raab (Yanıkkale) ve Komárom kaleleri ise Avusturyalılarda kalacaktır.

2. Avusturya bir kereye mahsus olmak üzere Osmanlı Devleti'ne 200.000 kuruş savaş tazminatı ödeyecek.^{[1]Emecen, Feridun M.. Çağdaş Osmanlı Kaynaklarında Uzun Savaşlar ve Zitvatorok Antlaşması ile İlgili Algılama ve Yorum Problemleri. İstanbul 29 Mayıs University, 2007, s. 87-97.} Onun dışında Osmanlı, Avusturya'ya vergi ödemeyecek.

3. Avusturya arşidükü Osmanlı padişahına eşit sayılacaktır. Osmanlı Padişahı Avusturya Arşidükü'ne Kutsal Roma imparatoru (''Kayser'' veya Kayzer) unvanıyla hitap edecektir.

4. Avusturya'nın kendi elinde bulundurduğu Macaristan toprakları için ödemekte olduğu yıllık 30.000 dukalık vergi kaldırılacaktır.^{[2]Osmanlı Diplomasi Tarihi. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.}

5. İmparator her üç yılda bir sultana hediyeler gönderecektir.^{[3]İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020, s. 36-37.}

6. İki taraf da karşılıklı sınırları ihlal etmeyecektir.^{[3]İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020, s. 36-37.}

7. Sınır anlaşmazlıkları Osmanlılar adına Budin beylerbeyi, Avusturya adına Yanıkkale kumandanı arasında görüşülecek ve bir hükme bağlanacaktır.^{[3]İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020, s. 36-37.}

8. Bu antlaşma, daha sonra gelecek sultan ve imparatorlar için de geçerli sayılacaktır.^{[3]İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020, s. 36-37.}

Zitvatorok Antlaşması Osmanlı'nın lehine gibi görünse de, bu antlaşma Osmanlı Devleti'nin artık eski gücünde olmadığını gösteriyordu. Bu antlaşma ile artık Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki üstünlüğü sona ermiştir.^{[3]İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020, s. 36-37.} 1533 tarihli İstanbul Antlaşması ile elde edilen protokol ve hukuksal alandaki üstünlük Osmanlı İmparatorluğu açısından sona ermiş, bu iki devlet ve yöneticileri hukuk ve protokol anlamında birbirlerine eşit sayılmışlardır. Aynı zamanda bu antlaşma ile birlikte İstanbul Antlaşması'ndan bu yana Osmanlı'nın Katolikler'e göre Roma'nın vârisi olarak tanınma durumu ortadan kalkmıştır.

Bu antlaşmadan sonra, Osmanlı Devleti, Avrupa'da önemli ölçüde toprak kazanamamıştır ve 17. yüzyılın sonlarından itibaren toprak kayıpları başlamıştır. Zitvatorok Antlaşması, Osmanlı diplomasi tarihi açısından bir dönüm noktasıdır; duraklamanın diplomasiye yansıması bu antlaşmayla olmuştur.^{[2]Osmanlı Diplomasi Tarihi. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.}

Dış bağlantılar

• ''Osmanlı'nın yükseliş ve çöküşüne genel bakış'' , Bayram Kodaman, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 2007, Sayı:16, s. 1-24.