Kaa-Hem (il)
Kaa-Hem ili (Tuvaca: Каа-Хем кожуун); Rusça:Каа-Хемский кожуун), Tuva Cumhuriyetinin 17 idari biriminden biridir. Yönetim merkezi Sarıg-Sep'tir.
Coğrafya
Bölge alanı — 25700 km² olup Tuva Cumhuriyetindeki ikinci büyük kojuunbölge. Ana akarsu Küçük Yenisey (Kaa-Hem). Başlıca kolları: Büren, Derzig. Bölge Tuva Cumhuriyetinin doğusunda yer alır.
Güneyde Erzin ili ve Tere-Höl ili,
Kuzeyde Toju ili, Piy-Hem ili,
Kuzeybatıda Kızıl ili,
Doğuda — Buryatya ve Moğolistan.
Yönetim bölünüşü
Yönetim, 14 ayrı köye bölünmüştür.
Bölgeye (kojuuna) bağlı köyler:
Sarıg-Sep köyü;
Sug-Bajı köyü;
Büren-Hem köyü. (Ruslar Zubovka demektedirler);
Kundustug köyü. (Ruslar Födorovka derler);
Koptu-Aksı köyü. (Rusçası Boyarovka);
Kök-Haak köyü. (Ruslar ayı anlamında Medvedevka der);
Derzig-Aksı köyü. (Ruslar Danilovka der);
Büren-Aksı köyü. (Ruslar Graznuha der);
Büren-Bay-Haak köyü;
İlinka köyü.
Sizim köyü;
Erjey köyü;
Üş-Beldir köyü;
Avıygan köyü;
Nüfus
1 Ocak 2009 nüfus sayımına göre bölge nüfusu 12.738 kişidir.
Ulaşım
Sarıp-Sep, Kızıl tarafından köprü aracılığı ile ulaşım vardır. Kaa-Hem ve Sarıg-Sep, Balgazın ile ülkenin diğer bölgeleri ile bağlantısı olmaktadır. En büyük turistik merkez Toju için ise Toora-Hem yolu yapım aşamasındadır.
Tarih
7 Ağustos 1945 tarihinde Kaa-Hem ili oluşmutur.
Ünlüler
Davaa, Kan-ool Timur (doğ. 1963) - Tuva Cumhuriyeti Uluğ Hural (Büyük Meclis) yönetim kurulu başkanı.
Yapılması Gerekenler
Tuva Cumhuriyetinin turistik açıdan en çok tanınan bölgesi Kaa Hem Bölgesidir. Küçük Yenisey akarsuyunun akımından Balıktıg-Hem rafting için uygundur. Küçük Yenisey ortalarında üst tarafta çeşitli güzelliklere sahip yerleşimler var. Sarıg-Sep, Erjey, Üjep, Ünjey, Şivey ve daha nice turistik küçük köy yerleşimleri vardır. Tabiat ve kültürel yaşam tutkunları buralarda yaşam tarzlarını değiştirmek için tatil yapmaktadırlar. Dışa kapalı bir konumdadır.