Kaşgar Muharebesi (1933)

Birinci Kaşgar Muharebesi , 1933 yılında Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'ne bağlı Uygur ve Kırgız savaşçılar ile Çin merkezi hükûmetinin Çinli Müslüman 36. Tümeni (Ulusal Devrimci Ordusu) arasında bir muharebeydi.^{[1]Ondřej Klimeš. Struggle by the Pen: The Uyghur Discourse of Nation and National Interest, c.1900-1949. 8 Ocak 2015, s. 122-.} General Ma Zhancang, Kaşgar daotaisi Ma Shaowu ile gizli bir anlaşma imzaladı ve Çinli Müslüman birlikleri, Kaşgar'daki yamen içindeki Han Çin garnizonuna katıldı ve Abdullah Buğra liderliğindeki Uygur ve Kırgız saldırılarını püskürtmelerine yardımcı oldu.^{[2]Mary Patricia Joan Rouse. Search for a new dominion: revolt and rebellion in Xinjiang, China during the Republican period, 1911-1949. 1992, s. 34.} Timur Bey liderliğindeki Uygur ve Kırgız güçleri, Çinli Müslüman köylerine saldırıyor ve talan ediyordu.^{[3]THE ISLAMIC REPUBLIC OF EASTERN TURKESTAN AND THE FORMATION OF MODERN UYGHUR IDENTITY IN XINJIANG, s. 22.[3]THE ISLAMIC REPUBLIC OF EASTERN TURKESTAN AND THE FORMATION OF MODERN UYGHUR IDENTITY IN XINJIANG, s. 22.} Çatışmalar sırasında Timur Bey, Ma Zhancang'ın güçleri tarafından vuruldu ve sonra başı kesilerek Iydgâh Camii'nde sergilendi. Daha fazla Çinli Müslüman asker geldiğinde, Kaşgar'daki Çin garnizonunu takviye ettiler.^{[4]S. Frederick Starr. Xinjiang: China's Muslim borderland. 2004, s. 77.} Kırgız asi Osman Ali, yamene saldırmaya çalıştıysa da ağır kayıplarla geri püskürtüldü. Daha sonra şehri yağmalamaya başladı.^{[5]James A. Millward. Eurasian crossroads: a history of Xinjiang. 2007, s. 197.}

26 Eylül 1933'te Suriyeli Arap Tevfik Bey, Kaşgar'ın yeni kentinde Çinli Müslümanlara karşı bir Türk gücü yönetti. Ma Zhancang, çok şiddetli çatışmalardan sonra saldırıyı püskürttü ve Tevfik Bey'i yaraladı.

Savaş sırasında, Kırgızlar Uygurların şehri yağmalamasını engelledi, çünkü esas olarak kendileri yağmalamak istiyorlardı. çinliler ve Çinlilerin Türk asıllı kadın cariye ve eşlerinin eşyalarını çalıp öldürmeye başladılar.^{[6]Andrew D. W. Forbes. Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949. 1986, s. 81.}