Küresünniler

Küresünniler veya Küresinliler, İran'ın Salmas, Urmiye, Hoy ve Maku bölgelerinde ve Türkiye'nin Van ilinde yaşayan bir Türk boyudur. Osmanlı İmparatorluğu tarafından Kızılbaşlara karşı hizmet etmek için bölgeye yerleştirilen Çepnilerden geldiklerine inanılmaktadır. Şafiî mezhebine mensup olan Küresünniler, Sünni mezhebini benimsemişlerdir. Hoy'un güneybatısında, Kürtleşmiş Küresünni grupları bulunmaktadır.^{[1]Kora-Sunni. Encyclopaedia Iranica.}

Tarih

Küresünnilerin kökeni tartışmalıdır. Osmanlı İmparatorluğu tarafından Kızılbaşlara karşı hizmet etmeleri için bölgeye yerleştirildikleri ve Çepni boyundan geldikleri düşünülmektedir.^{[1]Kora-Sunni. Encyclopaedia Iranica.} 18. yüzyıl başlarında ilk olarak Güney Kafkasya'ya ve oradan Güney Azerbaycan bölgesindeki Makü Hanlığı bünyesine girdiler. Küresünniler 18. yüzyılda Azerbaycan'da bulunan Makü Hanlığına bağlı yerleşik yaşam biçimine geçen tek halktı.^{[2]Arşivlenmiş kopya.} "Küreler" Giresun iline bağlı Karadere bölgesindeki Akbulak, Muhur, Mahlemli köylerinde yaşayıp, çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşıyorlardı. Daha sonra Transkafkasya ve Hazar bölgesinden gelerek İran'ın Urmiye civarına yerleşmişlerdir, burada bölge halkından farklı olarak Sünni mezhebine mensup oldukları için "Küresünni" olarak adlandırıldılar.

Yerleşim birimleri

Güney Azerbaycan

Küresünnilerin çoğunluğu Güney Azerbaycan'da Urmiye gölünün batısında Urmiye, Salmas ve Hoy kentlerinde yaşamaktadırlar.^{[3]Yücebaş, Ferit. MİLLÎ ŞUURUN SAĞLAM BİR VESİKASI: KÜRESÜNNİ TÜRKLERİ. 23 Ekim 2019, s. 73-88.}

Türkiye

Van ilinin ilçeleri: Özalp, Aksorguç; Saray, Sırımlı, Beyarslan; Başkale; Çaldıran; Edremit.^{[3]Yücebaş, Ferit. MİLLÎ ŞUURUN SAĞLAM BİR VESİKASI: KÜRESÜNNİ TÜRKLERİ. 23 Ekim 2019, s. 73-88.}

Van şehir merkezi: İskele mahallesi, Yalı mahallesi, Beyüzümü, Sıhke mahallesi.^{[4]Küresünni olan yerleşimler.}

Van köyleri: Alaköy, Bardakçı, Karagündüz, Kasımoğlu, Kıratlı, Köprüler, Mollakasım, Yumrutepe.^{[4]Küresünni olan yerleşimler.}

Van ilinin ilçeleri: Özalp, Aksorguç; Saray, Sırımlı, Beyarslan; Başkale; Çaldıran; Edremit.^{[4]Küresünni olan yerleşimler.}

Bitlis: Ahlat; Adilcevaz, Erikbağı.

Dil

Küresünniler Azerice ve Türkçe kullanmakla birlikte bir kısmı Farsça da kullanır.^{[2]Arşivlenmiş kopya.} Ayrıca İran'da ve Türkiye'de Kürtlerle yakın ilişkilerde bulunan bir takım Küresünniler'in Kürtçede kullandığı bilinmektedir.^{[2]Arşivlenmiş kopya.}

Türkiye'de yaşayan Küresünniler kullandıkları kelimelere birkaç örnek: