Hayganuş Mark

Hayganuş Mark (1885, İstanbul - 1966, İstanbul), Türkiye Ermenisi feminist yazar ve dergi editörüdür. Osmanlı kadın hareketinin en uzun soluklu kadın dergisi Hay Ginin editörlüğünü yaptı.

Hayatı

Hayganuş Mark, 1885 yılında İstanbul'un Beyoğlu ilçesine bağlı Ayaspaşa mahallesinde doğdu. Babası Vanlı Markar, annesi İstanbullu Yebrakse Topuzyan'dı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} Soyadı Kanunu ile Mark soyadını aldı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.}

Feminizmin öncülerinden gördüğü annesi sayesinde okula giden Mark, Esayan Ermeni Lisesi'nde okurken Ermeni dilbilimci Hagop Kurken'den beş sene boyunca Ermenice dersleri aldı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} Yedikule Ermeni Hastane Yetimhanesi'nde dört yıl yardımcı öğretmenlik yaptı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.}

Ermenice harflerle Türkçe basılan Manzume-i Efkâr dergisinde ilk yazılarını yazdı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} Masis dergisinin düzenlediği şiir yarışmasında ikinci oldu.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} 1905 yılında Dzağig (Çiçek) adlı haftalık dergiyi çıkarttı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} Fransa'daki feminist hareketlerden etkilenerek bu derginin "sadece kadınlarla ve kadınlar için" çıkmasını istedi.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} O dönemdeki kadın yazar azlığından dolayı dergide erkek çalışanlar çoğunlukta olsa da, dergide kadın isimleriyle yazdılar.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} İki yıl boyunca çıkan dergi, Mark'ın evlenmesi ve eşi Vahan Toşigyan (Manzume-i Efkâr dergisinin yayın yönetmeni) ile birlikte İzmir'e gitmesi sonucu kapandı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} Mark, İzmir'deki Arşaluys (Şafak) ve Arevelk (Doğu) dergilerinde kadın çalışmalarını sürdürdü.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.}

1909'da İstanbul'a dönüşüyle Milletperver Ermeni Kadınlar Birliği'nin Edebiyat Komisyonu'nun başkanı oldu ve taşradaki Ermeni kızların okuması için okulların açılmasını sağladı.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} Bu sayede Anadolu'da açılan Ermeni okul sayısı 32'yi buldu.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} 1910'da Heranuş Arşagyan'ın yaşamı ve eserleri hakkında bir eser yazdı.^{[2]Hrand Nazariantz, Հերանոյշ Արշակեան: Իր կեանքը եւ բանաստեղծութիւնները, Constantinople, Tēr-Nersēsean, 1910}

1919'da Hay Gin (Ermeni Kadın) adındaki ikinci dergisini çıkartan Mark, bu dergide tamamen kadınları yazmaktan vazgeçip erkekleri de yazmaya başladı ve eşitlik adına yazılarını 13 sene boyunca bu dergide sürdürdü.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.}

Mark, kadınların ekonomik özgürlüklerini kazanması gerektiğini düşünüyordu ve eğitim müfredatının hazırlanmasında erkeklerin olduğu kadar kadınların da katkıda bulunması gerektiğini savundu.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.}

1966'da Yedikule Ermeni Hastanesi'nde öldü.^{[1]Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003.} Mezarı Şişli Ermeni Mezarlığı'ndadır.^{[3]Arşivlenmiş kopya.}

Dış bağlantılar

• Hayganuş Mark (Markar)

• Ermeni Feminist Yazarlar Söyleşisi

• Sessizleştirilmiş 'İsyan-ı Nisvan'