Hadım Hafız Ahmed Paşa

Hadım Hafız Ahmed Paşa (ö. 1613, İstanbul), beylerbeyi, kubbealtı veziri ve sadaret kaymakamlığı görevlerinde bulunmuş Arnavut asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Arnavut kökenli Akağalar'dan olan Ahmet Paşa'nın bebek yaşta uğradığı hayvan saldırısı sonucu hadım kaldığı ve 12 yaşındayken, Ohri'ye gelen üçüncü vezir Haydar Paşa tarafından saraya getirildiği belirtilmektedir. Enderûn’da yetişirken padişah müezzinliği yaptıktan sonra kilercibaşılığı görevine yükselmiştir.^{[1]Ağca Diker, Sevgi. Topkapı Sarayında Ak Hadımlardan Oluşan Babüssaade Teşkilatı ve Kurumun Son Güçlü Temsilcisi: Kapı Ağası Gazanfer Ağa. Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi, 2020, s. 5.} Kilercibaşı görevindeyken, 1588/1589’da Kıbrıs beylerbeyi oldu. Kara Üveys Paşa’nın ölümü üzerine de 1590/91 yılında Mısır Beylerbeyi oldu.^{[2]Sağırlı, Abdurrahman. Mehmed er-Rûmî (Edirneli)'nin Nuhbetü't-tevârîh ve'l-ahbâr'ı ve Târîh-i Âl-i Osmân'ı (Metinleri ve Tahlilleri). İstanbul Üniversitesi, 2000, s. IV.} Bu görevi sırasında Kahire ve çevresinde eşkıyalık faaliyetlerinde bulunan Gazâle (Urban) adlı Arap kabilesinin ortadan kaldırmayı başarmıştır. Bu başarısı da Muhyî-i Gülşenî tarafından kaleme alınan “Gazâle-nâme” adlı eserde anlatılmıştır.^{[3]Yaşar, Önder. 16. Asırdan Bir Zafer-Nâme Örneği: Muhyî-i Gülşenî’nin Gazâlenâme Adlı Eseri. DergiPark, 2020, s. 73-76.} Ocak/Şubat 1595'e kadar Mısır beylerbeyi görevinde bulunmuştur.^{[2]Sağırlı, Abdurrahman. Mehmed er-Rûmî (Edirneli)'nin Nuhbetü't-tevârîh ve'l-ahbâr'ı ve Târîh-i Âl-i Osmân'ı (Metinleri ve Tahlilleri). İstanbul Üniversitesi, 2000, s. IV.}

Mısır beylerbeyliğinden ayrılmasının akabinde sırasıyla Bosna, Budin ve Vidin muhafızlığı görevlerinde bulundu.^{[4]Bayrak Ferlibaş, Meral. Hadım Hafız Ahmed Paşa’nın İstanbul ve Diğer Yerlerdeki Hayratı. academia.edu, 2017, s. 1-96.} 1598 sonbaharında Vidin muhafızlığı görevindeyken Eflak voyvodası Mihai Viteazul ile Niğbolu yakınlarındaki savaşta yenilgiye uğrayan Ahmed Paşa, bu mağlubiyet üzerine başarısız bulunarak görevinden alındı.^{[5]Heper, Yusuf. Tuna Yalılarında Mihai Viteazul Tehdidi (1598): Osmanlı-Romen Kaynakları Işığında Yeni Bir Değerlendirme. karamdergisi, 2020, s. 889-900.} İstanbul'a dönüsüyle önce dördüncü ve sonrasında da üçüncü vezir oldu.^{[4]Bayrak Ferlibaş, Meral. Hadım Hafız Ahmed Paşa’nın İstanbul ve Diğer Yerlerdeki Hayratı. academia.edu, 2017, s. 1-96.} 1599/1600 yılında sadaret kaymakamlığı görevinde bulundu.^{[2]Sağırlı, Abdurrahman. Mehmed er-Rûmî (Edirneli)'nin Nuhbetü't-tevârîh ve'l-ahbâr'ı ve Târîh-i Âl-i Osmân'ı (Metinleri ve Tahlilleri). İstanbul Üniversitesi, 2000, s. IV.} Sokolluzade Hasan Paşa'nın 20 Nisan 1602 yılında öldürülmesinden sonra Deli Hasan'ın isyanını bastırmakla görevlendirilse de yenilgiye uğrayarak geri çekilmek zorunda kaldı.^{[6]Polat, Süleyman. Osmanlı Taşrasında Bir Celali Yıkımının İzleri: Tavil Halil’in Kütahya (Kazaları) Baskını ve Sosyo-Ekonomik Yansımaları. acarindex, 2013, s. 37.}

Ahmed Paşa, 1604 yılında ikinci defa sadaret kaymakamlığı görevini yürüttü.^{[7]Kütükoğlu, Mübahat S.. 1869'da Faal İstanbul Medreseleri. isamveri, 1977, s. 325.} Sadaret kaymakamlığı görevindeyken Macaristan topraklarına (Engürüs) düzenlenen seferde Osman ordularının serdarı olan Malkoç Yavuz Ali Paşa'nın Belgrad'da ölmesi üzerine padişah I. Ahmed tarafından serdarlık görevi kendisine teklif edilse de kendisi bu görevi kabul etmedi.^{[8]Ak, Mahmut. Osmanlı-Macar Siyasetinde Önemli Bir Temsilci: Lala Mehmed Paşa. DergiPark, 2010, s. 38.} Sadaret kaymakamlığı görevinden alındıktan kısa süre sonra da 1604/1605 yılında emekliye ayrıldı.^{[2]Sağırlı, Abdurrahman. Mehmed er-Rûmî (Edirneli)'nin Nuhbetü't-tevârîh ve'l-ahbâr'ı ve Târîh-i Âl-i Osmân'ı (Metinleri ve Tahlilleri). İstanbul Üniversitesi, 2000, s. IV.} Bunda sonraki yaşamı hakkında bilgi bulunmayan Ahmed Paşa, 1613 yılında İstanbul'da öldü.