Osmanlı döneminde Kıbrıs

Kıbrıs, 1570'te başlayan Osmanlı-Venedik Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu tarafından feth edilmesinin ardından, 1878'e dek Osmanlı idaresinde kaldı. 1571^{[1]Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları). 2000, s. 17. sayfa.}-1670^{[2]Kıbrıs'ta Osmanlı Mirası (1570-1960). Temmuz 2006, s. 167. sayfa.} yılları arasında arasında ayrı bir eyalet statüsünde varlığını sürdürdü. Eyaletin yönetim merkezi Dağ Kazâsı'nda yer alan Lefkoşa oldu.^{[1]Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları). 2000, s. 17. sayfa.}

Kıbrıs, Lala Mustafa Paşa komutasındaki ordu ve Piyale Paşa komutasındaki donanma ile birlikte^{[3]Hacı Osman Yıldırım, Hasan Çağlar, Vahdettin Atik, a.g.e., s. 51.} yaya 60.000 kişiden oluşan Osmanlı Ordusu, 2 Temmuz 1570'te Limasol'a çıkması^{[4]"Hürriyet ansiklopedik yıllığı", sf. 198, Hürriyet (1975).} ve 4 Ağustos 1571'de Mağusa'nın^{[5]Ali Efdal Özkul, Aydın Özkul, "Kıbrıs'ın sosyo-ekonomik tarihi, 1726-1750", sf. 38, İletişim Yayınları (2005).} Venedikli Mağusa Kale komutanı Bragadino'nun 5 maddelik bir antlaşmayla kaleyi teslim etmesiyle^{[1]Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları). 2000, s. 17. sayfa.} sonuçlanan bir seferle Osmanlı İdaresine girdi.^{[6]Ahmet C.Gazioğlu, Kıbrıs Türk Tarihi, Türk Dönemi 1570–1878, Lefkoşa; Kıbrıs Araştırma ve Yayın Merkezi, 1994, s.35-83.}

15 Eylül 1570 tarihinde Lala Mustafa Paşa, tören ile Lefkoşa şehrine girdi.^{[7]Yusuf Küçükdağ, "Türk tasavvuf araştırmaları", sf. 209, Çizgi Kitabevi (2005).} Osmanlı İmparatorluğu, Ortodokslara serbestçe kilise kurma ve gelişme imkânı sağladı.^{[8]Erdinç Sancar, "21. yüzyıl stratejilerinde Türk denizcilik tarihi", sf. 174, IQ Kültür Sanat Yayıncılık (2006).} Böylece adada Katolik Kilisesi etkinliğini kaybetti ve Ortodoks Kilisesi gelişti.^{[9]Alasya, Halil Fikret. Tarihte Kıbrıs; 10. sayfa, Kıbrıs Türk Kültür Derneği Genel Merkezi, 1988.}

1571 yılında Kıbrıs'ta yapılmış bulunan nüfus sayımında yerli halkın nüfusu 150.000'dir. Burada bulunan Türk askeri ise 30.000 kadardır.^{[10]Halil Fikret Alasya, "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ", sf. 2, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü (1987).} 1572 tarihinde nüfus araştırmalarına göre Mesarye ve Mazato bölgesindeki 76 köyde hiçbir insanın yaşamadığı belirlendi.^{[1]Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları). 2000, s. 17. sayfa.} 22 Eylül 1572 tarihinde^{[11]Sarınay, Yusuf (Ankara, 2000). a.g.e, 18.sayfa.} çıkan genel iskân kanunuyla Karaman'dan adaya göç ettirilen Türkler^{[12]Pierre Oberling, Mehmet Erdoğan, "Bellapais'e giden yol", sf. 1, Genelkurmay Basımevi (1987).} ve Beyşehir, Ürgüp, Niğde, Aksaray, Akşehir gibi^{[11]Sarınay, Yusuf (Ankara, 2000). a.g.e, 18.sayfa.} Anadolu'nun orta kesiminde kalan şehirlerinden aileler getirilerek yerleştirildi.^{[13]Kıbırs'ta Türk İdaresi.} Göç eden aileler iki veya üç sene vergi vermekten muaf tutuldular.^{[1]Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları). 2000, s. 17. sayfa.}

Ele geçirilmesinden sonra Kıbrıs, beylerbeyliği idaresi ilan edildi^{[14]Çevikel, Nuri (İstanbul, Temmuz 2006). a.g.e, 145.sayfa.} ve Avlonya Sancağı'nın sancakbeyi Muzaffer Paşa adanın beylerbeyi oldu.^{[1]Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları). 2000, s. 17. sayfa.} Kıbrıs Kanunnâmesi çıkana kadar eyalet Karaman Vilâyeti Kanunnâmesi ile idare edildi.^{[1]Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları). 2000, s. 17. sayfa.} Kısa bir süre sonra ise mülkî bir yapılanmaya gidilerek Lefkoşa merkezli 16 kazâya ayrıldı.^{[15]Sarınay, Yusuf (Ankara, 2000). a.g.e, 19.sayfa.}

Girit Savaşı sonrasında eyaletin nüfus oranında azalma ve ada üzerindeki ticarî ilişkilerin bozulmasıyla^{[16]Çevikel, Nuri (İstanbul, Temmuz 2006). a.g.e, 320.sayfa.} vergi gelirlerinin düşmesine neden oldu.^{[15]Sarınay, Yusuf (Ankara, 2000). a.g.e, 19.sayfa.} Bu nedenle 1670 tarihinde Ege adalarını ve Girit'i idare eden Kaptanpaşalık'a bağlandı.^{[14]Çevikel, Nuri (İstanbul, Temmuz 2006). a.g.e, 145.sayfa.}

İdari birimleri

Kıbrıs Eyaleti'nde yer alan 16 kaza şu şekildeydi;^{[15]Sarınay, Yusuf (Ankara, 2000). a.g.e, 19.sayfa.}

Dış bağlantılar

• The Ottoman Period (1571-1878) (Kıbrıs Cumhuriyeti hükûmeti)

• Kıbrıs'ta Osmanlı imparatorluğu (Kuzey Kıbrıs Milli Eğitim Bakanlığı)

• Osmanlı Kıbrıs'ında idarî ve toplumsal hayat (Kuzey Kıbrıs Milli Eğitim Bakanlığı)