Gülbahar Hatun (II. Bayezid'in eşi)

Gülbahar Ayşe Hatun^{[1]Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 135-136.} (Osmanlı Türkçesi: گلبهار سلطان) (ölümü yaklaşık 1505), Osmanlı padişahı II. Bayezid'in eşi ve Yavuz Sultan Selim'in öz annesidir.^{[2]The Imperial House of Osman 4.[3]Yavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları, 15. Baskı, sayfa 157, 2009, ISBN 978-975-269-299-2[2]The Imperial House of Osman 4.}

Kökeni

Ayşe Gülbahar Hatun'un kökenine dair iki farklı iddia bulunmaktadır.^{[1]Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 135-136.} İlk iddiaya göre, Dulkadiroğulları Beyliği'nden Alâüddevle Bozkurt Bey'in kızı olduğu ve Yavuz Sultan Selim'in annesi olduğu ileri sürülmektedir.^{[4]Emecen, Feridun. Selim I. TDV İslâm Ansiklopedisi.[5]Steenbergen, Jo Van. From Temür to Selim: Trajectories of Turko-Mongol State Formation in Islamic West-Asia’s Long Fifteenth Century.[6]Kılıç, Ayşegül. OSMANLI-MEMLÛK NÜFUZ MÜCADELESİNDE DULKADİROĞULLARI BEYLİĞİ. Dergipark, 2021.[7]Köker, Vural. Dulkadir Beyliği Alâüddevle Bey Dönemi (1480-1515) Osmanlı-Memlük İlişkilerine Bir Bakış. Atlas journal.[8]Diyanet İslâm Ansiklopedisi: I. Selim maddesi, cilt: 36, sayfa: 407. (pdf).[9]YAVUZ SULTAN SELİM’İN ŞEHZÂDELİK DÖNEMİ (1487-1512). Dergipark, 2019.[10]Osmanlı Padişahları.[11]UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı. Yavuz Sultan Selim'in Kızı Hanım Sultan ve Torunu Kara Osman Şah Bey Vakfiyeleri. İsam.} Bu en yaygın kabul gören görüştür.^{[12]Öztürk, Temel. Yavuz Sultan Selim’in Annesi:Tarihi Kaynaklar Işığında Karşılaştırmalı Bir Literatür Denemesi. Türk Tarih Kurumu.} Diğer iddiaya göre ise kayıtlarda baba adının "Abdüssamed" olarak geçmesi nedeniyle cariye kökenli olduğu düşünülmektedir. Bir rivayete göre Trabzon'da yaşayan Rum bir papazın kızıydı.^{[1]Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 135-136.}

Hüseyin Hüsameddin Yaşar Amasya Tarihi adlı eserinde onun Selçuklu Hanedanı mensubu olduğunu öne sürer.Türk Tarih Kurumu'nun yayımladığı bir belgede ise Dulkadiroğulları beyliğinden olduğu yazmaktadır.^{[10]Osmanlı Padişahları.}

Yaşamı

Türk Tarih Kurumunun yayımlarına göre babası Alaüddevle Bozkurt Bey'dir.https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2024/12/30-Temel-Ozturk-2024.pdf Bazı kaynaklara göre Abdüssamed isminde bir şahsın kızıdır.

1469'da Amasya'da II. Bayezid ile evlenmiştir. Daha sonra Trabzon'a vali olarak atanan oğlu Yavuz Sultan Selim'in yanına gitmiştir.^{[13]Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 136.} Gül-Bahar Hatun 1510 yılı civarında oğlu tahta çıkmadan önce öldü. Gülbahar Hatun oğlu Yavuz Sultan Selim'in tahta çıkmasından evvel vefât ettiğinden ötürü hiçbir zaman Valide Hatun olamadı. En eski kaynaklardan biri olan Cenabî Tarihi adını Âişe Hâtun olarak vermektedir. Sicill-i Osmanî ise isminin Gül-Bahar Hâtun, olduğunu yazar. Öte taraftan Alderson da onun adının Âişe Hâtun, olduğunu belirtmektedir.^{[1]Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 135-136.}

Gülbahar Hatun Türbesi

O sırada Trabzon valisi olan Yavuz Sultan Selim, Trabzon'da annesinin anısına 1514 yılında Hatûniye Camii ve Hatûniye (Gülbahar Hatun) Külliyesi'ni yaptırdı Bu caminin Trabzon'daki ilk İslâmi eser olduğu düşünülmektedir.

Popüler Kültürdeki Yeri

2024'te TRT 1'de yayınlanmaya başlayan Mehmed: Fetihler Sultanı dizisinde Ayşe Hatun'u İpek Arkan canlandırmaktadır.

Bibliyografya

• Yavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları, 15. Baskı, 2009, ISBN 978-975-269-299-2.

• Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5.