Ermeni harfli Türkçe

Ermeni harfli Türkçe, Latin tabanlı Modern Türk alfabesinin tanıtıldığı 1928 yılına kadar Osmanlı Türkçesini yazmak için zaman zaman kullanılmış bir Ermeni alfabesi versiyonudur. Ermeni alfabesi sadece Ermeni asıllı Osmanlılar tarafından Türkçeyi yazmak için değil, aynı zamanda Ermeni olmayan Osmanlı ve Türk seçkinleri tarafından da kullanılmıştır.

1864'te Maraş'ta Amerikalı bir muhabir, alfabeyi Armeno-Turkish ("Ermeni-Türk") olarak adlandırır ve 31 Ermeni harfinden oluştuğunu ve Türkçenin gösterilmesi açısından Arap veya Rum alfabelerinden "sonsuz derecede üstün" olduğunu belirtir.^{[1]Andrew T. Pratt, "On the Armeno-Turkish Alphabet", in Journal of the American Oriental Society, Vol. 8 (1866), s. 374–376.}

Bu Ermeni alfabesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun Osmanlı Türkçesi ile yazılmış resmi belgelerinde Arap yazısının yanında kullanılmıştır. Örneğin Hovsep Kurban'ın eserleri ve Osmanlı İmparatorluğu'nda Türkçe yazılan ilk roman, Vartan Paşa'nın Ermeni alfabesiyle yazdığı 1851 tarihli Akabi Hikâyesidir.

Ermeni harfli Türkçe basılı ilk kitap 1727'de yayımlandı. Sivaslı Mhitar'ın Venedik'te basılan 149 sayfalık Yeni Ermenice Dilbilgisi kitabı bir sözlük niteliğindeydi.^{[2]https://tarihdergi.com/ilk-turkce-kitap-ermeni-harfleri-ile-basildi/#:~:text=Y%C4%B1l%201727%3A%20Alfabe%20Ermenice%20kitap,Dilbilgisi%20kitab%C4%B1%20bir%20s%C3%B6zl%C3%BCk%20niteli%C4%9Findeydi .} Ermeni harfli İstanbul'da basılan ilk Türkçe mizah gazetesi, Latifeci, 1856 yılında yayın hayatına başladı.^{[3]Osmanlı Mizah Basınının Başlangıcı Ermeni Harfli Türkçe Mizah Gazetesi Zvarcakhos «Latifeci» (1856) - Libra Kitap. librakitap.com.tr.}

Alfabe

Digraflar

Ermeni alfabesi Türk fonolojisine çok iyi uysa da, başta vokallar (ünlüler) olmak üzere tüm Türkçe sesleri yazmak için birkaç digrafa ihtiyaç vardır. Bazıları Ermeni imlasında da mevcuttur.

Ayrıca Bakınız

• Ermeni Kıpçakçası