Emetullah Kadın

Emetullah Banu Kadın (امت اللہ کدین; ayrıca Ümmetullah olarak da yazılır; ö. 1740), Osmanlı Padişahı III. Ahmed'in başkadınıdır. Padişahın en gözde eşi ve ilk doğan çocuğu olan Fatma Sultan'ın annesidir.

Hayatı

Kökeni bilinmemektedir. 1690 yılından önce doğduğu ve III. Ahmed'in Ağustos 1703'te tahta çıkmasıyla birlikte harem-i hümayuna girdiği tahmin edilmektedir. Haremde kendisine Emetullah Banu adı verilmiş ve Başkadın unvanıyla III. Ahmed'in ilk ve en gözde eşi olmuştur. III. Ahmed onu diğer eşlerinden daha çok sevmiş; onun adına bir cami, bir mektep ve bir çeşme yaptırarak kendisini onurlandırmıştır.^{[1]Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: valide sultanlar, hatunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık, 2008, s. 416-417.[2]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, s. 11.[3]M. Çağatay Uluçay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken, 2011, s. 125-127.}

Emetullah Kadın, 22 Eylül 1704'te III. Ahmed'in ilk çocuğu ve en sevdiği kızı olan Fatma Sultan'ı dünyaya getirdi. Başka çocuğunun olup olmadığı ise bilinmemektedir.^{[1]Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: valide sultanlar, hatunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık, 2008, s. 416-417.[2]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, s. 11.[3]M. Çağatay Uluçay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken, 2011, s. 125-127.}

1730 yılında çıkan Patrona Halil İsyanı ile Lale Devri sona ermiş; III. Ahmed tahttan indirilerek kızı Fatma Sultan ve damadı Sadrazam Nevşehirli Dâmad İbrahim Paşa ile birlikte hapsedilmiştir. Diğer kadınefendiler gibi mülklerini ve mücevherlerini kaybeden Emetullah Kadın, Eski Saray'a gönderilmiş yardımıyla 1740 yılında burada vefat etmiştir. Cenazesi İstanbul'da Lala Mustafa Paşa'nın mezarının veya bir harem hocası olan Neberf Kalfa ile müezzin Abdülganî'nin kabirlerinin yakınına defnedilmiştir.^{[1]Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: valide sultanlar, hatunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık, 2008, s. 416-417.[2]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, s. 11.[3]M. Çağatay Uluçay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken, 2011, s. 125-127.}

Çocukları

III. Ahmed'den en az bir kız çocuğu olmuştur:^{[1]Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: valide sultanlar, hatunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık, 2008, s. 416-417.[2]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, s. 11.[3]M. Çağatay Uluçay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken, 2011, s. 125-127.}

• Fatma Sultan (1704 - 1733). III. Ahmed'in ilk doğan ve en sevdiği çocuğudur. İki kez evlenmiştir. İlk eşi 4 yaşındayken evlendiği Sadrazam Silahdar Dâmad Ali Paşa, Petrovaradin Muharebesi esnasında ölmüştür. İkinci eşi 13 yaşındayken evlendiği Sadrazam Nevşehirli Dâmad İbrahim Paşa'dan iki oğlu ve iki kızı olmuştur. Eşiyle birlikte Lale Devri boyunca asıl gücü elinde tutmuştur.

Vakfiyesi

Emetullah Kadın, hayır işlerinde oldukça aktif, yardımsever ve şefkatli bir kadındı.

III. Ahmed, 1707 yılında Galata'da bir fırının, Simkeşhane'de 150'den fazla odası bulunan bir hanın ve üzerinde 30'dan fazla dükkanın yer aldığı bir arazinin gelirini kendisine tahsis etti. Emetullah Kadın bu gelirlerle bir mescit, bir sıbyan mektebi ve bir çeşme finanse ederek 50 çocuğun eğitim almasını ve yaklaşık 100 kişinin iş sahibi olmasını sağladı. 1728 yılında Ayazma, İmrahor ve Üsküdar'da üç çeşme daha yaptırarak şair Nedîm'in övgüsünü kazandı.^{[1]Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: valide sultanlar, hatunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık, 2008, s. 416-417.[2]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, s. 11.[3]M. Çağatay Uluçay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken, 2011, s. 125-127.}

Bu yapıların büyük bir kısmı, 1956 yılında Adnan Menderes hükumeti devrinde Beyazıt Meydanı ile Aksaray arasında Ordu Caddesi yapımı çalışmaları sırasında yıkılmıştır.^{[1]Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: valide sultanlar, hatunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık, 2008, s. 416-417.[2]Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, s. 11.[3]M. Çağatay Uluçay. Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken, 2011, s. 125-127.}