Dramalı Rıza Bey

Dramalı Rıza bey, (1890 - 12 Haziran 1920), Türk asker.

Hayatı

1890 yılında Yunanistan'ın Drama kentinde dünyaya geldi. Babası Rıfat Bey'dir. İdam edildiğinde, 12 Haziran 1920 (1336) tarihinde, 30 yaşında olduğu bilgisine göre, doğum tarihi 1890 (1306)'dır. Dramalı Rıza Beyin tütün ticareti ile meşgul olduğu gerekçeli idam kararında belirtilmektedir.^{[1]Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BAO), Dosya Usulü İradeler Tasnifi (DUİT), Nr.79/5- 117.} Balkan Savaşları sonrasında Drama-Serez bölgesinde yaşadığı ve bu bölgede komitacılık yaptı.^{[2]ERTÜRK, Hüsamettin, Millî Mücadele Senelerinde Teşkilât-ı Mahsusa, Daktilo Metin (Yay. Haz. Tevfik Apay), s.283, Genelkurmay ATAŞE Kütüphanesi, Ankara 1985.} Bu dönemde mensubu olduğu “Türk Batı Trakya Komitesi” gizli teşkilatı üyesidir. Batı Trakya’daki bu faaliyetlerinden sonrasında Teşkîlât-ı Mahsûsa elemanlığı yaptı.^{[3]Ertürk, Hüsamettin. İki devrin perde arkası. Sebil Yayınevi, 1996, s. 105.} Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Harbi’ne girmesi üzerine Teşkilât-ı Mahsusa, tarafından çeşitli görevler verilmiş, İtilâf Devletleri ile Mondros Mütarekesi’ni imzalanması sonrasında memleketine dönmüştür. Paris Barış Konferansında alınan karar üzerine, Yunan İşgal kuvvetleri 15 Mayıs 1919 günü İzmir’i işgal etti. Yunanlarla mücadele üzere Batı Anadolu’da başlayan “Mîllî Mücadele Hareketi’nin” ilk öncülerindendi.^{[4]Görgülü, İsmet. On yıllık harbin kadrosu, 1912-1922 : Balkan-Birinci Dünya ve İstiklâl Harbi. Türk Tarih Kurum[u] Basımevi, 1993, s. 244.} Daha sonra da Salihli cephe kumandanı Çerkez Ethem Beyle birlikte “Salihli cephesinde” Kuva-yı Milliye’ye yönelik faaliyet ve hizmetlerine devam etti.^{[5]Apak, Rahmi. İstiklâl Savaşında garp cephesi nasıl kuruldu?. Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1990, s. 63.} Salihli Cephesi kumandanı Çerkez Ethem’in isyân bölgesine çağrılmasıyla, Anzavur Ahmet’in ilk isyanında takip ve tenkil görevi aldı. Miralay Kazım Bey, daha sonra Dramalı Rıza Bey ile müfrezesini Biga’ya, Köprülü Hamdi Bey'in emrine gönderdi. Böylece Dramalı Rıza Bey, Akbaş cephaneliğinin basılmasını sağlayan ana aktör olarak yer aldı.^{[6]Akandere, Osman. Dramalı Rıza Bey ve Kuzey Batı Anadolu Kuva-yı Milliye Mücadelesindeki Hizmetleri. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 2003, s. 977 - 1008.} Akbaş cephaneliğinden kaçırılan silahlar " bir taarruz kuvveti teşkil ve teçhîz ettikten sonra, Soma ile Akhisar arasında büyük bir taarruz yaparak Yunanları İzmir’den çıkarma amacıyla" Yenice'ye getirildi. Anzavur Ahmet ve Gâvur İmam’ın kuvvetleri Yenice'yi kuşattığında Dramalı Rıza bey, yanındakilerle cephaneleri savunmuş, daha fazla ellerinde tutamayacağını anlayınca da cephaneleri ateşe verip çıkan kargaşadan yararlanarak kaçmışlardır.

Yenice baskını sebebiyle Damad Ferid Paşa'yı suçlayan Dramalı Rıza bey, kimi kaynaklarda Miralay Kazım bey tarafından cezalandırılmış, telâfi amacıyla Damat Ferit Paşa'ya suikast düzenlemeyi teklif etmiştir;^{[7]Güven, Zühtü. Anzavur İsyanı-Kurtuluş Savaşı Hatıralarından Acı Bir Sayfa. İş Bankası Kültür Yayınları, 1965, s. 51.}^{[8]Hoşgör, İsmail Aydın. Kurtuluş Savaşı'nda Biga. Renda Matbaası, 1970, s. 74.} kimi kaynaklada intikam almak amacıyla Damad Ferid Paşa'ya suikast düzenlemeye karar vermiştir. Çerkez Ethem kendi hatıratında Dramalı Rıza bey'i Damat Ferit Paşa'yı suikast ile kendisinin görevlendirdiğini söylemiştir.^{[9]Kutay, Cemal. Çerkes Ethem hadisesi : kendi hatıralarıyle. Tarih Kütüphanesi Yayınları, 1955, s. 18-21.} Bursa valiliği görevini yürütmekte olan Hacim Muhittin Bey Çerkez Ethem'i yalanlamış Dramalı Rızayı bu göreve kendisinin gönderdiğini söylemiştir. İstanbul'a geçen Dramalı Rıza bey ihbar edilmiş, yargılaması sonucunda Akbaş Cephaneliği Baskını sebebiyle^{[10]İhsan eryavuz, kara defter. Timaş yayınları, s. 126-127.} 12 Haziran 1920 yılında İstanbul'da idam edildi.

Ölümü

26 Ocak 1920 yılında Akbaş Cephaneliği Baskını'nda Kuvayı Milliye tarafında yer aldı.

Refiki Mehmet Ali Bey ile birlikte Ferit paşaya suikast düzenleme kararı aldı. İstanbul'a gidince bu karardan döndü. Kendisinin öncesinde Kuvayı milliye'ci olduğu ve Akbaş Cephaneliği Baskını sebebiyle, 12 Haziran 1920 de istanbul da Ferit Paşa emri ile idam edildi.

Dramalı Rıza Bey

Hayatı

Ölümü

Ayrıca Bakınız

Kaynakça