Dokuz korgol

Dokuz Korgol veya Kırgızistan Türkçesi ile Tokuz Korgool; dünyada Mankala adıyla, Moğolistan'da Eson Korgool adıyla, Kazakistan'da Tokuz Kumalak veya Dokuz Kumalak adıyla, Türkiye'nin değişik yörelerinde Mankala, Mangala, Kale, Altıev, Pıç, Meneli Taş, Evcik, Mereköçtü, Mellegayası ve benzeri farklı adlarla bilinen, çobanların oynadığı çok eski bir Türk zekâ oyunudur. Korgool, keçi dışkısı demektir. Oyun, yere kazılan veya ağaca oyulan kuyulardaki taşların birbirlerine aktarılması şeklinde oynanmaktadır. Karşılıklı dokuzar kuyu ve iki oyuncunun iki ana haznesi ile toplam 20 hazneden oluşan oyun tahtasında her oyun kuyusundaki dokuzar taşın belli bir stratejiye dayalı olarak saat yönünde kuyulara aktarılmasıyla devam etmektedir. Sonuçta hangi oyuncu daha çok korgool almışsa o oyunu kazanmıştır. Kırgız Profesör Marat Saralayev'in ifadesine göre Kasparov Dokuz Korgool ustasına bu oyunda yenilmiştir. Oyun matematikle çok ilgili bir oyundur. Arslan Küçükyıldız'ın belirttiğine göre Mankala sözü Minkale (Binkale) sözünden gelmektedir. Oyunun dünyadaki yaygın adlarından biri de Kaleh veya Kale'dir. Türkler çok eski oyunlarını alıp formlaştırmakta yavaş davranmışlar, bunun üzerine yabancılar da bu oyunu, benzerlerine bakarak, Afrika'ya, Araplara vb. mâl ederek, oyunun internet de dahil her türlü geliştirilmiş ögesini, kitabını, oyun tahtasını vs. piyasaya sürmüşler ve telif hakları elde etmişlerdir. Günümüzde Kırgızistan ve Kazakistan'da bu oyunun kulüpleri, federasyonları kurulmaya başlanmıştır.