Davutpaşa Anadolu Lisesi

Davutpaşa Anadolu Lisesi (DPAL) ya da eski adıyla Davutpaşa Lisesi, İstanbul Fatih'te yer alan tarihî lisedir.

Okulun geçmişi, II. Beyazıt'ın sadrazamı Davut Paşa tarafından 1485'te kurulan Mekteb-i Sıbyan Mektebi'ne dayanır. Türkiye'de eğitim vermeyi sürdüren eski okullardandır.

Tarihçe

Okul, 1485'te bir sıbyan mektebi olarak eğitime başladıktan sonra farklı nitelikte eğitim kurumlarına dönüşmüş ve farklı isimler almıştır. Son olarak Davupaşa Anadolu Lisesi adını alan okul, 1481'de eğitime başlayan Galatasaray Lisesi'nden sonra Türkiye'de eğitim faaliyetlerinin devam ettiği en eski ikinci okuldur.^{[1]MEB’den ‘Tarihi 100 Lise’ kitabı. Hürriyet Eğitim, 13 Aralık 2017.}

Sıbyan Mektebi

Okul binası, 1485 yılında II. Bayezid'in sadrazamı olan Davut Paşa tarafından Davud Paşa Külliyesi içinde sıbyan mektebi olarak yapılmıştır. Bu sıbyan mektebi, İstanbul'da yapılan ilk Türk okulu idi.^{[2]Davutpaşa Lisesi 530 yaşında. Hürriyet, 7 Mayıs 2015.} "Davudpaşa Taş Mektebi" ve "Nazperver Kadın Mektebi" olarak da bilinirdi.

Rüşdiye Mektebi

Osmanlı eğitim sistemindeki değişimlerle beraber okulun niteliği ve adı değişti. 25 Şubat 1847'de ilk rüştiye mektebi açıldı ve bu binada hizmete girdi. Sıbyan mektebinin rüştiyeye çevrilmesine dönemin Maarif Vekili Kemal Efendi izin verdi ve kendisi okulda öğretmenlik görevinde de bulundu.^{[3]Tarihsel Gelişim. MEB, 29 Haziran 2013.} Rüştiye'de 1866 yılında 81, 1867'de 78, 1871'de 97, 1872'de 72 öğrenci bulunmaktaydı.^{[4]Kaya Doğanay, age., s. 42, 47.}

Rüştiye döneminde okul kubbeli bir taş mektepten oluşmaktaydı. Yıldız Sarayı Fotoğraf Albümü'nde yer alan fotoğrafta, mektebin sekizgen bir kasnak üzerine oturan alçak kubbesi ve cephesinde çift sıra halinde düzenlenmiş ikişer sivri kemerli penceresi olduğu görülmektedir. İstanbul Ansiklopedisinde yer alan anonim bir çizimde ise mektebin çift kubbeli olduğu görülmektedir.^{[5]Akkurt, İbrahim. Veziriazam Davud Paşa ve Külliyesi. Fatih Belediyesi Kültür Yayınları., 2022, s. 107-112.}

Merkez Rüştiye

Okul, 1893'te Maarif Vekaleti tarafından merkez rüştiye haline getirildi.^{[6]Kaya Doğanay, age., s. 57.} 1894 yılında meydana gelen depremde okulun sokak tarafına bakan kısmı hariç büyük bir bölümü yıkıldı ve 3 katlı ve kubbesiz olarak yeniden inşa edildi; 4 Temmuz 1895'te açılışı gerçekleşti.^{[7]Keçici, Zeynep. Ceran. (2018). Davud Paşa Külliyesi Yapıları ile Yakın Çevresinin Tarihsel Gelişimi ve Koruma Sorunları (Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi İstanbul) s. 158.} Okulun 1894 tarihli kitabesinde yapının II. Abdülhamid tarafından yaptırıldığı yazılıdır.^{[8]Davutpaşa Anadolu Lisesi Kitabesi'ndeki Bakım-Onarım Çalışması Tamamlandı. Fatih Belediyesi, 8 Mayıs 2024.} 1896'da Davud Paşa Camii arkasındaki 1732 metrekareye karşılık gelen bostanın rüştiye bahçesi olarak kullanılmasına karar verildi ve okul alanı genişledi.^{[9]Keçici, Zeynep Ceran. İstanbul Davud Paşa Camisi Hakkında Yeni Bir Belge. Mimarlık, 2019, s. 65.}

Sultani

Okul 1913 yılında "sultani" (lise) statüsüne geçti. Birkaç yıl sonra en az 58 öğrencisi Çanakkale Savaşı'na katılmak üzere cepheye alındı.^{[10]Güçtekin, Nuri. Çanakkale Savaşı'nın İstanbul'daki Eğitim Kurumlarına Etkisi. 1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi, 2015, s. 66.}

Cumhuriyet dönemi

Okul, cumhuriyet dönemine erkek ortaokulu, 1955 sonrası karma ortaokul ve 1969 sonrasında ise lise olarak eğitim verdi. Lise günümüzde 3 kattan oluşan bir bina ve 3 katlı ve yüksek tavanlı sınıfları barındıran binada eğitim vermektedir.

Okul 2013-2014 eğitim öğretim yılıda genel liseden Anadolu lisesi statüsüne geçmiştir ve 1969'dan beri Davutpaşa Lisesi olan adı Davutpaşa Anadolu Lisesi olarak değişmiştir.^{[11]Davutpaşa buluşacak. Milliyet, 29 Nisan 2000.}

Okulun kuruluş yıldönümleri geleneksel olarak mayıs ayında kutlanır.^{[12]DAVUT PAŞA CAMİİ ve RESTORASYONUNA İTHAF 2015-2019. Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 2021, s. 48.}

Kronolojik isimlendirme

• Mekteb-i Sübyan (1485)

• Rüştiye Mektebi (1847)

• Merkez Rüştiyesi (1893)^{[6]Kaya Doğanay, age., s. 57.}

• Davutpaşa Sultanisi (1913)

• Davutpaşa Erkek Ortaokulu (1924)

• Davutpaşa Karma Ortaokulu (1955)

• Davutpaşa Lisesi (1969)

• Davutpaşa Anadolu Lisesi (2013)^{[3]Tarihsel Gelişim. MEB, 29 Haziran 2013.}

Marşı

Okulun mevcut olarak resmi bir marşı yoktur ancak okul mensuplarının bireysel girişimleri olmuştur. Bunlardan en eskisi, tarihi belli olmayan ancak 1913-1924 tarih aralığına tarihlenebilecek, "Davutpaşa Sultânîsi Marşı" adıyla yazılmış bir marştır. Cüneyd Kosal arşivinden günümüze ulaşan nota kağıdında "İlim Ordusuyuz Senden Alırız Nur" dizeleriyle başlayan Osmanlıca marşın bestecisi İzzettin Servet Bey'dir, güftesi okulun 7. sınıf öğrencilerinden Sıtkı Efendi'ye aittir, usûlü Sofyan, makamı ise rasttır.^{[13]İlm Ordusuyuz Senden Alırız Nur (Davutpaşa Sultanisi M.) - İzzettin Servet Bey - Rast. Dîvân Makam, 28 Mart 2018.}

Bir diğer marş okulun 500. yıl etkinlikleri kapsamında yazılmıştır. Davutpaşa Lisesi 500. yıl etkinlikleri 11 Mayıs 1985'te özel etkinliklerle kutlanmış;^{[12]DAVUT PAŞA CAMİİ ve RESTORASYONUNA İTHAF 2015-2019. Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 2021, s. 48.} okul müzik öğretmeni ve matematik mühendisi Abdülcabbar Aktaş Davutpaşa Lisesi Marşını yazmıştır.^{[14]Alp Özdoğan. "1985 okulumuzun 500. yıl marşı... " Facebook, 23 Kasım 2022.}

Okul imkânları

Okul Cerrahpaşa Tıp Fakültesi karşısında yer almakta olup 35, 35A ve 35C İETT hatları ile doğrudan ulaşım sağlanabilmektedir. M1 ile Aksaray istasyonundan ve T1 ile Yusufpaşa, Haseki ve Fındıkzade istasyonlarına ise yürüme mesafesindedir.^{[15]Okulumuz Hakkında. DPAL.}

Okul 28 derslikten oluşmaktadır. Spor salonu Fatih Belediyesi tarafından 2010 yılında yaptırılmıştır, voleybol ve basketbol antrenmanları ile beden eğitimi dersleri için kullanılmaktadır.^{[16]Tarihî 100 Lise Kitabı İnteraktif Haritası. Milli Eğitim Bakanlığı.} Aynı zamanda okulda 1 resim sınıfı, 4893 kitap bulunan 1 kütüphane^{[17]Mustafa Necati Sepetçioğlu (1930-2006) okul kütüphanesinin eski memurlarından biridir. Bkz. Hülya Argunşah, "SEPETÇİOĞLU, Mustafa Necati ", TDV İslâm Ansiklopedisi, 2019, Ek-2, ss. 495-96.} ve 1 müzik sınıfı yer almaktadır.^{[15]Okulumuz Hakkında. DPAL.}

Restorasyonlar

Okul tarihi boyunca birçok yenileme ve restorasyon işlemi geçirdi.

Daha önce ısınma için kömür kullanılan okulda 2000 yılı sonrasında doğalgaza geçildi.^{[11]Davutpaşa buluşacak. Milliyet, 29 Nisan 2000.} Okul mezunları arasında yer alan ve daha sonra mezunu olduğu okulda en uzun süreli müdürlük görevini ifa eden isimlerden olan Ahmet Semih Tabbikha döneminde okul fiziki görünüm ve durumunda iyileştirmeler yapıldı; 2003'te Davutpaşa Lisesi Mezunlar Derneği, öğrenci velileri, mezunlar ve muhtelif futbolcuların katkılarıyla yürütülen bağış kampanyasıyla 20 sınıf yenilendi, okul bahçe düzenlemelerini ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi üstlendi.^{[18]Bütün hayalleri 'kültür sarayı'. Milliyet, 14 Eylül 2003.}

2019-2021 arasındaki büyük çaplı onarım ve güçlendirme çalışmaları İstanbul Valiliği İstanbul Proje Koordinasyon Birimi (İPKB) tarafından gerçekleştirildi.^{[19]İhaleye Davet (İd). İPKB.} 2024'te eski yapının kapısında yer alan 1893 tarihli kitabesi Fatih Belediyesi Geleneksel Kargir Yapı ve Eser Atölyesi tarafından restore edildi.^{[8]Davutpaşa Anadolu Lisesi Kitabesi'ndeki Bakım-Onarım Çalışması Tamamlandı. Fatih Belediyesi, 8 Mayıs 2024.}

Sportif faaliyetler

Okul voleybol, futbol, kickboks ve karate gibi branşlarda ulusal^{[20]Liselerde şampiyon Fatih Davutpaşa Lisesi. Voleybolunsesi, 29 Şubat 2012.[21]Erkeklerde Şampiyon Davutpaşa Lisesi. Voleybolunsesi, 29 Şubat 2012.} ve uluslararası birçok dereceye sahiptir ve aynı zamanda Türkiye'yi temsillerde bulunmuştur. Okulun erkek voleybol takımı Türkiye Liseler Genç Erkekler Voleybol Şampiyonasını 2008, 2009 ve 2010'da olmak üzere 3 kez üst üste kazanmıştır, bu başarılar sonrasında iki kez üst üste Dünya şampiyonasına katılma hakkı elde etme başarısı göstermiştir.^{[22]Davutpaşa Türkiye’nin gururu oldu. Anayurt Gazetesi, 24 Haziran 2010.} Beşiktaş, İBB ve Galatasaray altyapı voleybol takımlarında oynayan oyunculardan oluşan erkek voleybol takımı 2008'de İtalya'da ve 2010'da Çin'de düzenlenen Liselerarası Dünya Şampiyonası'nda Türkiye'yi temsil etmiş; İtalya'da beşinci Çin'de ise üçüncü olarak bronz madalya kazanmıştır.^{[23]Erkeklerdeki temsilcimiz Davutpaşa Lisesi. Voleybolunsesi, 9 Mayıs 2008.[24]Liseli voleybolcular Çin’de tarih yazdı. Yeniçağ Gazetesi, 9 Temmuz 2010.} Bu tarih aralığında takımı Doğan Aytekin ve İBB voleybol altyapı antrenörü Hakkı Ertan Albayrak gibi isimler yönetmiştir.^{[22]Davutpaşa Türkiye’nin gururu oldu. Anayurt Gazetesi, 24 Haziran 2010.[23]Erkeklerdeki temsilcimiz Davutpaşa Lisesi. Voleybolunsesi, 9 Mayıs 2008.}

Okulun voleybol ve karate takımları 2010'da Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi tarafından Türkiye Fair Play Ödülleri'nde Kariyer Dalı Büyük Ödülü'ne layık görülmüştür.^{[25]Demirbilek, Celal. Tanıtım dalında kürsüye 12 Dev Adam çıktı. Hürriyet, 25 Mayıs 2011.} TMOK tarafından belirtilen ödül gerekçesinde "Davutpaşa Lisesi bir spor salonu olmadan ulusal ve uluslararası düzeyde başarılara imza attı. Okulun voleybol takımı son üç yıldır üst üste Türkiye şampiyonluğunu kazanırken geçen yıl Çin Halk Cumhuriyeti’nde düzenlenen 2010 Dünya Okullar Voleybol Şampiyonası’nda üçüncü oldu. Okulun öğrencileri ayrıca kickboks ve karatede Türkiye ikinciliğini kazanırken, erkek futbol takımı da Türkiye dördüncülüğünü elde etti." ifadelerine yer verilmiştir.^{[26]2010. TMOK.}

Mezun ve öğretmenleri

2003 yılında okulun toplamda 90 bin mezunu olduğu bilgisi verilmiştir.^{[18]Bütün hayalleri 'kültür sarayı'. Milliyet, 14 Eylül 2003.}

• Davutpaşa Anadolu Lisesinde öğrenim görenler

Okulun muhtelif kademelerinde ders vermiş kayda değer öğretmenleri:

• Mahir İz - tarih öğretmeni.^{[27]Abdullah Mâhir İz Bey’in Hayatı. Tasavvuf, s. 13.}

• Ali Nihad Tarlan - 1933 öncesinde lise seviyesinde edebiyat ve Fransızca öğretmeni.^{[28]PROF.DR. ALİ NİHAD TARLAN (S.I.) HAYATI VE ESERLERİ. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 1995, s. 11.}

• Ahmet Refik Altınay - 1917 yılı lise seviyesinde tarih öğretmeni.^{[29]Ahmed Refik Efendi, muallim.. SALT Araştırma, 1917.}

• Mehmet Emin Erişirgil - lise seviyesinde felsefe öğretmeni.^{[30]Bayraktar, Levent. Mehmet Emin Erişirgil. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 5 Kasım 2024.}

• İbrahim Necmi Dilmen - 1916 öncesinde lise seviyesinde edebiyat öğretmeni.^{[31]Özkan, Mustafa. DİLMEN, İbrahim Necmi. TDV İslâm Ansiklopedisi.}

• Mehmed Ali Nazima - ortaokul Fransızca öğretmeni.^{[32]ALİ NAZÎMÂ. Türk Maarif Ansiklopedisi.}

• Mustafa Namık Çankı - 1948 yılı öncesinde ortaokul seviyesinde felsefe, içtimaiyat ve yurt bilgisi öğretmeni.^{[33]Alpyağıl, Recep. ÇANKI, MUSTAFA NAMIK. Türk Maarif Ansiklopedisi.}

• Edip Ayel - lise seviyesinde Fransızca öğretmeni.^{[34]Tonga, Necati. Edip Ayel’in Şiirlerinde İstanbul. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, s. 812.}

• Ömer İhyaeddin (Ömer İhyâüddin Efendi) - idadi seviyesinde Arapça öğretmeni.^{[35]İHYÂ, Ömer İhyâüddin Efendi. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.}