Cemil Topuzlu

Cemil Topuzlu (18 Mart 1866 - 25 Ocak 1958), Türkiye'de modern cerrahinin kurucusu hekim, yönetici ve eski İstanbul Belediye Başkanı.

Yaşamı

Üsküdar, Salacak Mahallesi'nde dünyaya gelmiştir. Babası İskeçeli, Topuzlu oğullarından Yusuf Ziya Paşa'dır. Annesi Siruzi-zade Kazasker Hacı Tahir Efendi'nin kızıdır ve genç yaşta veremden ölmüştür.

Üsküdar'da Paşakapısı Askeri Rüştiyesi'nde, bir süre Mekteb-i Sultani'de ve sonrasında babasının Şam'a memuriyeti nedeniyle Şam Askeri Rüştiyesi'nde okumuş, 1880 yılında mezun olmuştur. 1881'de Kuleli'deki Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye İdadisi'ni, 1886'da ise Gülhane'deki Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'yi (Mekteb-i Tıbbıye-i Askeriye) bitirdi ve yirmi yaşında yüzbaşı rütbesiyle doktorluk diploması aldı. Diploma numarası 1101'dir. 15 Eylül 1887'de cerrahi uzmanlığı için Fransa'ya (Paris) gönderildi. Üç yıl Paris'te St. Louis Hastanesi'nde asistan olarak çalıştı. 1890'da İstanbul'a döndü ve Haydarpaşa Askeri Hastanesi'nin Hariciye bölümü şefliğine atandı. Ertesi yıl Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'de müderris yardımcısı olarak ders vermeye başladı. 1890 yılında Kloroform anestezisini Türkiye'ye tanıttı.^{[1]Arşivlenmiş kopya.[2]Koç, Alparslan. (2022). MODERN TIP UYGULAMALARINDA ANESTEZİYOLOGLAR.} 1891 yılında Şeyhülislam Cemaleddin Efendi’nin kızı Ayşe Aliye ile evlendi.^{[3]Şeyhülislam Torunu Türkan Saylan.} 1894'te de müderris oldu. Zeynep Kamil Hastanesi'ni yeniden düzenledi ve ilk özel hastane olarak hizmete açtı. Şişli Etfal Hastanesi'nde çalıştı, II. Abdülhamid'in saray cerrahlığını yaptı. 1905'te II. Abdülhamid tarafından rütbesi müşirliğe yükseltildi. 1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanından sonra 1909'da çıkarılan Tasfiye-i Rüteb kanunuyla rütbesi Mirlivalığa indirilince 16 Haziran 1910'da askerlikten emekli oldu.

Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane ile Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye'nin birleştirilerek 1909-10'da Tıp Fakültesi adı altında öğretime geçmesini sağladı; kendisi de bu fakültenin başına getirildi. Rumeli yakasına taşınmasına karşı çıkarak görevinden ayrıldı. 1912'de İstanbul şehremini (belediye başkanı) seçildi. 1914 yılında Fransa'dan davet ettiği Andre Antoine aracılığıyla Türkiye'nin ilk konservatuvarı olan Darülbedayi'yi kurdu.^{[4]Nutku, Özdemir. Darülbedayi'nin Elli Yılı. Ankara Üniversitesi DTCF, 1969, s. 18-21.} I. Dünya Savaşı yıllarını Cenevre'de geçirdi. İstanbul'a döndükten sonra Mayıs 1919'da ikinci kez İstanbul şehremini seçildi. 20 Mayıs 1919'da kurulan İngiliz Muhipleri Cemiyeti üyeleri arasında yer aldı.^{[5]Başlangıcından Günümüze Türkiye Cumhuriyeti Tarihi.. Siyasal Kitabevi, s. 84.} Ertesi yıl görevinden ayrıldıktan sonra bir süre Damat Ferid Paşa kabinesinde Nafia Nazırı oldu. Daha sonra hakkında kovuşturma açılacağını öğrenince Fransa'ya gitti. 1924'te Türkiye'ye döndükten sonra resmî görev almadı ve yalnız mesleğiyle ilgili çalışmalar yaptı.

Ölüm yılı olan 1958'de adı Harbiye Açıkhava Tiyatrosu'na verildi.

Eserleri

• Seririyat-ı Cerrahiye (1895); Cerrahî Poliklinik

• Sutures de plaies arterielles (1897); Atardamar Yaralarında Dikiş

• Memoires et observations medicales (1905); Anılar ve Tıbbî Gözlemler

• 32 Sene Evvelki, Bugünkü, Yarınki İstanbul (1944)

• 80 Yıllık Hatıralarım (1951)