Buşatlı Mustafa Paşa

İşkodralı Mustafa Paşa veya Buşatlı Mustafa Paşa (1797, İşkodra – 27 Mayıs 1860, Medine), Arnavut asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.}

Biyografi

Buşatlı Mustafa Paşa, 1797 yılında İşkodra'da doğdu. Güçlü Kara Mahmud Paşa'nın kardeşiydi. Amcası İbrahim Paşa'nın yerine 1812'de vezir ünvanı aldı ve bağımsız bir hükümdar olarak İşkodra Paşalığı'nı yönetmeye devam etti.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.}

1820 yılında Berat Sancağı kendisine tahsis edildi.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.}

Mustafa Paşa, Yunan Bağımsızlık Savaşı sırasında Osmanlı birliklerine önderlik etti. 1823'te Batı Yunanistan'da 8.000 askerden oluşan bir sefer, Mustafa Paşa ve Ömer Viryoni Paşa tarafından yönetildi.^{[2]Finlay George, History of the Greek Revolution, volume II, page 6-9[3]The Greek Struggle for Independence, 1821-1833. 1 Ocak 1973, s. 99.} 24 Ağustos 1823'te Markos Boçaris ve 350 Suliyot, Karpenisi yakınlarında Mustafa Paşa'nın ordusuna saldırarak^{[2]Finlay George, History of the Greek Revolution, volume II, page 6-9[4]A Biographical Dictionary of Albanian History. 24 Aralık 2012, s. 44-.} Osmanlı ilerlemesini durdurmaya çalıştı.^{[3]The Greek Struggle for Independence, 1821-1833. 1 Ocak 1973, s. 99.} Boçaris, çatışmada öldürüldüyse de savaş Osmanlı yenilgisiyle sonuçlandı.^{[4]A Biographical Dictionary of Albanian History. 24 Aralık 2012, s. 44-.}

1824'te Ohri ve Elbasan sancakları kendisine tahsis edildi ve kendisine serasker unvanı verildi.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.}

Babası Mustafa, daha fazla bağımsızlığı hedeflemişti ve II. Mahmud'un Osmanlı askeri reform çabaları onu kalıtsal hak ve ayrıcalıklarından mahrum etmekle tehdit ettiğinde, padişaha düşman oldu ve Sırp Prensi Miloš Obrenović, hoşnutsuz Boşnaklar ve Kavalalı Mehmed Ali Paşa ile dostane ilişkiler sürdürdü.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.} Böylece, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ilk aşamasında pasifti, ancak Mayıs 1829'da birlikleriyle birlikte Tuna'da göründü, daha sonra aktif rol almadan Sofya ve Filibe'ye devam etti.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.}

1831'de egemenliğinin ilan edildiğini öğrenen Mustafa Paşa, Osmanlılara karşı bir Arnavut Müslüman ittifakı topladı ve Sırpları Niş karşılığında savaşmaya davet etti.^{[5]Bitis, Alexander. 'THE RUSSIAN ARMY AND THE EASTERN QUESTION, 1821-34' Ph.D. ALEXANDER BITIS THE LONDON SCHOOL OF ECONOMICS AND POLITICAL SCIENCE. 2000.}

Barışın sonuçlanmasıyla Babıali, 1831'de Mustafa'dan Dukagin, Debre, Elbasan, Ohri ve Tırgovişte kazalarını Sadrazam Reşid Mehmed Paşa'ya devretmesini ve İşkodra'da bazı reformların yapılmasını istedi. Mustafa direndi ve Miloš Obrenović'in maddi ve manevi desteğiyle 1831 Mart ortalarında Sadrazam'a karşı bir ordunun başına geçti. Reformlara karşı çıkan kuzey Arnavutluk ve Kosova'nın diğer paşaları da kendisine katıldı.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.} İsyancılar, Sofya'yı işgal etmek de dahil olmak üzere bazı başarılar elde ettiler, ancak 1831 Mayıs'ının başında Sadrazam'ın düzenli birlikleri tarafından Üsküp'te bozguna uğradılar.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.} Mustafa, Üsküp ve Prizren üzerinden geri çekildi ve Üsküdar'da tahkim etti.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.} Altı aylık bir kuşatmadan sonra 10 Kasım 1831'de teslim oldu.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.} Metternich'in dilekçesi üzerine affedildi ve İstanbul'a götürüldü.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.}

15 yıl sonra tekrar Ankara Eyaleti'ne vali oldu.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.} Daha sonra Hersek Eyaleti valisi olarak atandı ve 22 Mayıs 1853'te ortaya çıktı.^{[6]Ljetopisi. 1976, s. 69.} Sırp kaynaklarına göre adildi ve eğer biri haksızlığa uğrarsa, geçmesine izin verebilirdi. Görevi sırasında haydut çeteleri, Mostar'da gece yakalanıp öldürüleceğinden korkacak kadar çoğaldı.^{[6]Ljetopisi. 1976, s. 69.}

Son görevi, 27 Mayıs 1860'ta öldüğü Medine'deydi.^{[1]First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. 1993, s. 765.}

Saraybosnalı Molla Mustafa Başeski tarafından kendisine bir kaside yazılmıştır.^{[7]Filan, Kerima. Christian Muslim relations: a bibliographical history. Volume 18, The Ottoman Empire (1800-1914). Brill, 2021, s. 85-86.}