Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa

Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa (1832 – 1903), II. Abdülhamid döneminde Bahriye Nazırlığı görevinde bulunmuş amiraldir.

93 Harbi'nde Karadeniz filo komutanı olarak görev yaptıktan sonra, 1881'de Bahriye Nazırlığına getirilmiş ve bu görevi 23 yıl sürdürerek, Osmanlı tarihinde en uzun süre Bahriye Nazırlığı yapan kişi olmuştur.

Yaşamı

1832'de doğdu. Babası, 1853 yılında Sinop Baskını'nda ölen Bozcaadalı Riyale (tümamiral) Hüseyin Paşa'dır.

Deniz Harp Okulu'na 1842'de girdi ve 5 Mayıs 1849'da mezun oldu. 1853'te yüzbaşı (kolağası) 1855'te binbaşı, 1862'de kaymakam, 1864 yılında miralay, 1871'de liva amiral, 1872'de ferik amiral 1877 yılında donanma komutanı oldu ve Osmanlı-Rus savaşı sırasında Karadeniz'de filo komutanı olarak görev yaptı.^{[1]Haskan, Mehmet Nermi:Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, cilt.2, s. 98, İstanbul 2014} Komuta ettiği Osmanlı donanması, Karadeniz'in doğusunda Rus ordusunun gerisine sarkmak amacıyla 23 Mayıs 1877'de Sohum'a başarılı bir çıkarma harekâtı icra etti ve bölgedeki Rus birliklerini mağlup etti.^{[2]İslam Ansiklopedisi, "Sohum" maddesi, Türk Diyanet Vakfı, Ankara (2019), c. EK-2, s.521.} Bununla birlikte, Rumeli'deki cephenin ihtiyaçları doğrultusunda buradaki birlikler 1877 Eylül'ünde tahliye edilerek Varna'ya taşındılar.

12 Ocak 1881 yılında da Bahriye müşiri rütbesiyle Bahriye Nazırı oldu. Bahriye Nazırlığı görevinde en uzun süre (23 yıl) bulunmuş kişidir. Damadı Osman Paşa 1890 yılında Japonya açıklarında kayalıklara çarpıp batan Ertuğrul Fırkateyni'nin komutanıydı.

27 Temmuz 1903 tarihinde öldü. Mezarı Eyüpsultan semtinde, eski Boyacı Sokak, yeni Sultan Reşat Caddesi üzerinde ve kendi adını taşıyan kütüphanesinin karşısındadır.

Eserleri

Kadıköy'deki Hasan Paşa Camii (1889)^{[3]Hasan Paşa Cami-Kadıköy. filozof.net. Erişim Tarihi:26.10.2016}, Divittar Keklik Mehmet Efendi tarafından yaptırılan ve yangından dolayı kullanılmayan bir mescidin yerine 1882 yılında Hasan Paşa'nın yaptırdığı ahşap ve kubbeli camidir.^{[4]Divittar Keklik Mehmet Efendi Camii, Fatih. istanbuldakicamiler.com. Erişim Tarihi:26.10.2016}

Eyüp'teki Kaptanpaşa Camii, esasen 16. yüzyılda Gürcü asıllı Mahmut Ağa tarafından minbersiz ve minaresiz yapılmıştır. 1900'lü yıllarda Hasan Hüsnü Paşa tarafından bugünkü haline getirilmiştir.^{[5]Kaptan Paşa Camii (Eyüp) hayalleme.com. Erişim Tarihi:26.10.2016}

Eyüp Hasan Hüsnü Paşa Çeşmesi, Kadıköy Hasan Hüsnü Paşa Çeşmesi, Kasımpaşa Yel değirmeni Cami, Trabzon Akkısa Cami ve Refahiye Cami de Hasan Hüsnü Paşanın eseleri arasında gösterilir.^{[6]Bahriye Nazırı Kaptan-ı Derya Hasan Hüsnü Paşa. haliskutmangilcpl.meb.k12.tr. Erişim Tarihi: 26.10.2016}

Eyüpsultan'da Hasan Hüsnü Paşa Türbesi 1904 yılında onun adına yaptırılmış bir eserdir. Türbesinin restorasyonu aslına uygun olarak 1999 yılında yapılmıştır.^{[1]Haskan, Mehmet Nermi:Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, cilt.2, s. 98, İstanbul 2014} Eyüpsultan'da bulunan türbesinin olduğu yerde bir de tekkesi vardır. Tekke de tevhidhane, baninin türbesi ve kütüphane odaları mevcuttur. 1998 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından restorasyonu yaptırılmıştır.^{[7]Bir Eğitim Kurumu Olan: Eyüp'te Hasan Hüsnü Paşa Tekkesi ve Vakfiyesi. tasavvufdergisi.net. Erişim Tarihi: 26.10.2016} Türbesinin karşısında bir de Hasan Hüsnü Paşa Kütüphanesi bulunmaktadır.

Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinde "Hasan Hüsnü Paşa koleksiyonu" bulunmaktadır. İstanbul Deniz Müzesi, II. Abdülhamit'in emriyle, Hasan Hüsnü Paşa tarafından kurulmuş 31 Ağustos 1897 tarihinde halka açılmıştır.^{[8]Özkan, Süleyman: Türkiye'deki Özel Koleksiyonların Günümüze Etkileri. johschool.com. Erişim Tarihi: 26.10.2016}

Günümüzde “Deniz Kuvvetleri Dergisi” adı ile yayın hayatına devam eden “Ceride-i Bahriyye” ve “Mecmua-i Fünun-u Bahriyye” adında iki dergi Hasan Hüsnü Paşa'nın, II. Abdülhamit nezdindeki girişimleri ile yayın hayatına başlamıştır. İlk sayıları 26 Haziran 1889 (13 Haziran 1305)^{[9]Hatip, S. Murat. Basım Yayın Hayatındaki 120 Yıllık Bir Dergi:Deniz Kuvvetleri Dergisi. dzkk.tsk.tr. Erişim Tarihi: 28.10.2016}