Baba Ali (Cezayir dayısı)

Baba Ali veya kısaca I. Ali 1710-1718 yılları arasında Cezayir Beylerbeyliği'nin ilk bağımsız hükümdarlığını yapmış devlet adamı.^{[1]Biographie universelle, ancienne et moderne. 1834.[2]Nick, Newlin. Henry V. Nicolo Whimsey Press, 2020.}

İlk yılları

Ali'nin kökeni hakkında kesin bir bilgi yoktur.^{[1]Biographie universelle, ancienne et moderne. 1834.} Türk kaynakları, Baba Ali'den Sökeli Ali Paşa olarak bahsetmektedir.^{[3]Arşivlenmiş kopya.}

Yönetimi

Siyasi karmaşaların olduğu bir dönemde Deli İbrahim'in yerine geçti ve büyük siyasi reformlar yaptı. Cezayir divanını yeniden düzenledi, Cezayir Ocağı'nın asi unsurlarını ortadan kaldırdı, Akdeniz'deki Berberi korsanları destekleyerek Cezayir'in ekonomisini güçlendirdi.

Osmanlı İmparatorluğu tarafından atanan Paşa'yı sürgüne göndererek kendi paşalığını ilan eden ilk dayıdır.^{[4]Piesse, Louis. Itinéraire de l'Algérie, de la Tunisie et de Tanger. Hachette, 1882.} Osmanlı Padişahı'nın gönderdiği temsilcilere herhangi bir ayrıcalık vermeyi reddetti. Böylece Cezayir naipliğinin Osmanlı vesayetinden kurtuluşundaki süreci başlattı ve Cezayir'in fiiliyattaki bağımsız statüsünü resmîleştirdi. Statüsü sayesinde, Cezayir halkı arasında tanındı.^{[1]Biographie universelle, ancienne et moderne. 1834.}

Baba Ali, yapılandırılmış bir devletin başında olduğu için otoritesini pekiştirdi: döneminde Cezayir'in doğu ve batı sınırları çizildi, merkezi ve taşra düzeyindeki yerel yönetimler (beylikler) organize edildi ve her birimin işlevi tanımlandı. Baba Ali, sonraki yıllarda Avrupa konsolosları tarafından artık Osmanlı İmparatorluğu'nun bir vasalı olarak değil, egemen bir müttefik olarak görülüyordu. Cezayir devleti daha sonra kendi çıkarlarının önceliğine göre yönetilen bir "Seçimli monarşi" biçimini aldı.

1715'te Hollandalılara savaş ilan etti ve İngiltere'ye de saldırıya geçmeye çalıştı. Buna karşın Hollandalılardan haraç toplayınca İngiltere'ye savaş açmaktan vazgeçti.^{[5]Playfair, Robert Lambert. A Bibliography of Algeria: From the Expedition of Charles V in 1541 to 1887. J. Murray, 1888.}

1716'da egemenliği altındaki Cezayir'de deprem oldu.^{[6]Catalog of Significant Earthquakes: 2000 B.C.-1979 Including Quantitative Casualties and Damage. World Data Center A for Solid Earth Geophysics, 1981.[7]Voyage to Algiers and Tunis, for the Redemption of Captives, etc. 1735.}

Ölümü

Kendisine karşı yapılan birçok suikast girişimine ve komplolara rağmen, 1718'de eceliyle öldü.^{[8]Les Deys 3.}

Ayrıca bakınız

• Berberi Kıyısı