Azerbaycan hanlıkları

Azerbaycan hanlıkları,^{[1]Russian Azerbaijan: 1905-1920. 2004, s. 2.} Güney Kafkasya'da 1747-1844 yılları arasında fiilen bağımsız olan ve çoğunlukla Türk (Azerbaycanlı) kökenli hanedanlarca yönetilen hanlıklardır.^{[2]Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia. 2000, s. 297.[3]Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus. 2001, s. 67.}

Bu hanlıklar önce İran'ı yöneten Safevi Hanedanı, Afşar Hanedanı ve Kaçar Hanedanı'nın egemenliğinde kalmıştır. 1813'te imzalanan Gülistan Antlaşması ile Rus İmparatorluğu'nun egemenliği altına girmiştir.

Kuzey Azerbaycan hanlıkları, Nadir Şah'ın ölümünü müteakip bağımsız olduktan sonra, bir daha İran hakimiyetine girmediler. Kendi aralarında sıkça yaşanan egemenlik mücadeleleri sonucunda zaman zaman birbirlerine boyun eğseler de, bağımsızlıklarını 19. yüzyılın başlarında uğradıkları Rus istilasına kadar sürdürdüler. Güney Azerbaycan hanlıkları ise zaman zaman İran egemenliğinden çıksa da, genel olarak hakimiyetleri döneminde sürekli İran'ın desteğini alma gereği duymuşlardır.^{[4]BOA, Hatt-ı Hümâyûn, nr. 9932; Osmanlı Devleti İle Azerbaycan. I, sf. 134-135}

Gülistan Antlaşması ile Rusya'ya geçenler

• Bakü Hanlığı

• Şirvan Hanlığı

• Derbent Hanlığı

• Karabağ Hanlığı

• Gence Hanlığı

• Şeki Hanlığı

• Kuba Hanlığı

• Talış Hanlığı'nın bir kısmı

• İlisu Hanlığı

Türkmençay Antlaşması

Rusya'ya geçenler

• Talış Hanlığı (Tamamen)

• Nahçıvan Hanlığı

• Revan Hanlığı

İran'da kalanlar

• Urmiye Hanlığı

• Erdebil Hanlığı

• Maku Hanlığı

• Marağa Hanlığı

• Karadağ Hanlığı

• Halhal Hanlığı

• Zencan Hanlığı

• Merend Hanlığı

Osmanlı Azerbaycan'ında Cemaâtler

• Car-Balaken Cemaati

• Şuragel Cemaati

Not

• Tarih Atlası, Saygı Yayınları, Sayfa 23