Ayrılıkçeşme Sokağı

Ayrılıkçeşme Sokağı, İstanbul ilinin Kadıköy ilçesi Rasimpaşa mahallesi sınırları içinde kalan tarihî bir yoldur.

Osmanlı döneminden bu yana tarihsel dokusunu koruyarak günümüze gelmiş bir sokaktır. Sokağa M4 hattı'nın ve Marmaray'ın Ayrılıkçeşme istasyonunda inilerek ulaşılabilir.

Ayrılıkçeşme Sokağı'nn bir yanında baştanbaşa eski Osmanlı evleri sıralanır. Evlerin arkasında tren yolu bulunur. Sokak, adını diğer yanında uzanan, 18. yüzyılda meydana gelmiş olan^{[1]Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı.} Ayrılıkçeşmesi Mezarlığı'ndan alır.^[2]. Mezarlık da bu ismi, sokağın başında bulunan Ayrılık Çeşmesi'nden almıştır.^[2]. Sokağın içinde bulunduğu semt de Ayrılıkçeşme olarak anılmaktadır.^{[3]Yerler, Gezilmesi Gereken. Gezilmesi Gereken Yerler. 8 Ocak 2020.[4]Saglam, Sercan. Ayrılık Çeşmesi.}

I. Dünya Savaşı yıllarında sokakta genelevlerin yoğunlaştığı bilinmektedir. Bu nedenle bir dönem sokağın olduğu semt Paris Mahallesi olarak anılıyordu. Paris Mahallesi'ndeki genelevler, mütareke yıllarında Haydarpaşa Çayırı'nda konuşlandırılan İngiliz askerlerinin, Galata'daki evlerden getirdikleri hayat kadınlarını yerleştirmesi ile meydana gelmişti.^{[5]Uygun, Gökçe. Haberler. 22 Şubat 2022.} Cumhuriyetin ilk yıllarında hayat kadınları şehrin karşı yakasına gönderildi.^{[5]Uygun, Gökçe. Haberler. 22 Şubat 2022.}

Yıllar içinde Kadıköy'ün çehresi hızla değişirken Ayrılıkçeşme Sokağı tarihî dokusu bozulmadan kaldı.^[2]. 2007 yılında sokağın Haydarpaşa tarafındaki 18 ev Marmaray Projesi için yıkıldı.^[2]. 2010'da sokaktaki 44 eski ev, bir boya şirketinin sponsorluğunda restore edilerek rengârenk boyandı ve sokak Kadıköy ilçesinin turistik bir cazibe merkezi hâline getirildi.^{[6]Ayrılık Çeşmesi’nin evleri renkleniyor. 2 Temmuz 2010.[7]Kadıköy'de evler rengarenk olacak. 1 Temmuz 2010.}

Kültürel yansımaları

Selçuk Altun'un 2020 yılında yayımlanan romanı, Ayrılıkçeşmesi Sokak adını taşır. Romanda, II. Mahmut'un soyundan gelen ve yurtdışında felsefe akademisyeni olan ana karakterin Ayrılıkçeşmesi Sokak'ta bir konağa sığınması anlatılır.^{[8]Ak, Eray. Selçuk Altun'dan ıskalananların romanı. 12 Haziran 2020.} Eser, Mel Kenne ile Nilgün Dungan tarafından Farewell Fountain Street adıyla İngilizceye çevrilmiştir.^{[9]İhsan Yılmaz. Çevrecilik entelektüel duyarlılığı diye küçümsendi. 16 Şubat 2024.}