Arslan Taman

Arslan Taman Kağan^{[1]Kumilyov, Lev (1993), Qədim Türklər, s.135.[2]Victor Cunrui Xiong (2008), Historical Dictionary of Medieval China, Scarecrow Press, s. 95.[3]Ocak, Murat (2002), The Turks: Early Ages, Yeni türkiye.} (ö. 619 veya 611) veya Heşana Kağan (Çince: 曷娑那可汗, Pinyin: hésuōnà kěhàn, Orta Çince (Guangyun) [ɣɑt.sɑ˥˩nɑ˩ kʰɑ˥ɣɑn˩˥] veya 曷薩那可汗/曷萨那可汗, hésànà kěhàn, ho-sa-na k'o-han) Batı Göktürk Devleti'nin ilk hükümdarı. Babası, Buyruk Kağan hiçbir zaman Batı Göktürk tahtının egemenliğini tam anlamıyla ele geçirememiştir;^{[4]Vaissiere (2011), İlk Türk Hakanlıklarının Tarihi Üzerine Yeni Bilgiler, Ötüken’den İstanbul’a Türkçenin 1290 Yılı (720-2010) Sempozyumu, s. 233-240.} bunun için babasının ölümünden sonra tahta geçen Taman^{[5]Trombert, Eric (2005), Les sogdiens en Chine, École française d'Extrême-Orient, s. 392} ilk Batı Göktürk kağanı olarak bilinmektedir. Taman Kağan, Aşina sülalesinin "Mukan kolu"ndandır.^{[6]Vaissiere (2011), s. 239} Çince "hésànà kěhàn" transkripsiyonu, Türkçe "arslan" adının fonetik dizimine tekabül etmektedir.^{[7]Eski Türk Adlarının Çinceden Orijinal Hâline Çevrilmesi.}

Sözcük kökeni

Taman Eski Türkçede "duman" anlamına gelmekteydi.^{[8]Eski Öz Türkçe Sözlük.}

Tahta geçişi

Taman, Buyruk Kağan'ın oğludur.^{[6]Vaissiere (2011), s. 239} Babası, Türk Kağanlığı'nın batısını ele geçirmek için uğraşıp; Doğu Roma ile elçiler aracılığıyla ilişki kuran bir kağandı. Bunun için Tarduş Kağan ile uzun süreli bir mücadeleye girişmişti.^{[9]Ersin, Emel (1978), İslâmiyetten Önceki Türk Kültür Tarîhi ve İslâm'a Giriş, Edebiyat Fakültesi Matbaası, s. 235.} Tarduş'un ölümünden sonra, Göktürk Kağanlığı tamamen iki parçaya bölündü. 604'te, Taman Batı Göktürleri teşkilatlandırmayı başardı. Hedefleri ve konumu sürekli tartışma konusu olan Taman, ancak 610'a kadar Batı Göktürk Kağanlığı'nı yönetebildi. Taman'ın annesi, babasının ölümünden sonra amcasıyla evlenmiş ve Çin sarayını ziyarete gitmişti. Sui Hanedanı bu durumu kullanarak, Taman'ın Çin asilzadesi annesi Şiang-şi'yi^{[10]Prof. Dr. Takashi Osawa. Batı Göktürk Kağanlığındaki Aşinalı Bir Kağanın Şeceresine Ait Bir Kaynak.} kendi çocuğuna karşı kullanma kararı aldı. Kısa sürede Taman, egemen bir kağandan ziyade Sui'ye bağlı bir vasal konumuna geldi.^{[11]Victor Cunrui Xiong (2012), Emperor Yang of the Sui Dynasty: His Life, Times, and Legacy, SUNY Press, s.213.} Taman'ın egemenlik gücü iyice azaldıktan sonra Şikoey Kağan yönetimi ele geçirdi. Taman; Çin sarayına sığındı ve 611'de^{[12]Trombert (2005), s. 380} burada Çangan adlı bir Doğu Göktürk Kağanlığı elçisi tarafından^{[2]Victor Cunrui Xiong (2008), Historical Dictionary of Medieval China, Scarecrow Press, s. 95.} öldürüldü.^{[13]Vaissiere (2011), s. 236}