Ankaray

Ankaray, Türkiye'nin başkenti Ankara'da hizmet veren hafif raylı sistemdir. Hizmete girdiği 30 Ağustos 1996 itibarıyla, Ankara'nın ilk, Türkiye'nin -İstanbul'daki M1 hattı'ndan sonra- ikinci hafif raylı sistemidir. Ankaray kelimesi, tramvay sözcüğünün Ankaralılaştırılması sonucunda "Ankaray" adını almıştır.^{[1]Ankaray İsminin Tanımlaması. EGO Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığı, 14 Şubat 1992, s. i.}

Tarihçe

Ankara'nın 1990 yılına ait yatırım planında orta kapasiteli bir toplu taşıma hattı inşaatı yer aldı. Planlanan hat Hazine Müsteşarlığı, Devlet Planlama Teşkilatı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve EGO'nun katıldığı ortak toplantıda incelendi ve 1991 yılının sonunda kabul edildi.

Hat Söğütözü'nden başlayıp Kızılay'dan geçerek doğuda Dikimevi'ne varacak şekilde planlandı. Kızılay'da o sırada inşaat hâlinde olan Batıkent'e giden M1 hattına aktarma yapmak mümkün olacaktı. Ankara'nın artan ulaşım talebini karşılamak amacıyla yapımına 7 Nisan 1992 tarihinde inşaata başlanıldı. Ankaray, 30 Ağustos 1996 tarihinde tamamlanarak dönemin başbakanı Necmettin Erbakan tarafından AŞTİ - Dikimevi güzergâhında hizmete açıldı. Ankaray, İstanbul'daki M1 hattından sonra açılan ilk, Ankara'daki M1 hattı ve İzmir'deki M1 hattından önce açılarak ülkedeki ikinci metro hattı olmuştur. 2022 yılı itibarıyla Mamak yönünde Natoyolu bölgesine uzatma işinin projesi tamamlanmış ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na onay için gönderilmiştir^{[2]Ankara'ya Metro Müjdesi: Dikimevi-Natoyolu Metrosu İçin Proje Tamamlandı.} 13 Haziran 2025 tarihinde temel atma törenini düzenlendi ve 27 Kasım 2025'te Natoyolu İstasyonu'nun yakınında bulunan kuyruk tünelinin yapımına başlanarak hattın inşasına başlandı.^{[3]Ankara'da 'Mamak Metrosu'nun temeli atıldı - Gündem Haberleri.}^{[4]Instagram.}

Altyapı

Demiryolu

2026 itibarıyla Ankaray, 11 istasyon ile hizmet vermektedir. Sistem, tamamen Ankara ilinin Çankaya ilçe sınırlarında yer almaktadır.

Ankaray, işletmedeki A1 (AŞTİ – Dikimevi) ve inşa hâlinde olan A2 (Dikimevi – Natoyolu) hatlarından oluşmaktadır. Emek istasyonu hariç hattın tamamı yer altındadır.^{[5](A1) Ankaray (AŞTİ – Dikimevi).}

Hatlar

Trenler

Ankaray'da Ansaldo Breda marka araçlar kullanılmaktadır.

Tren stok kodları

Ankara Metrosu ve Ankaray birbirinden farklı sistemler olduğundan dolayı iki sistemin kendine özel numaralandırmaları bulunmaktadır.

Numaralandırma bir harf ve onu takip eden iki numaradan oluşan bir sistemle ile yapılır. İlk harf A veya B olabilirken iki haneli sayı, bulunduğu harf grubundaki araç numarasını gösterir. Ankara Metrosu'nun aksine araçlar üçerli grup ile numaralandırılmamaktadır. Her aracın kendisine ait bir numarası bulunur ve farklı kombinasyonlarla üçerli gruplar oluşur. Örnek olarak A12 numaralı araçta, ilk harf trenin özelliğini, son iki hane olan 12 ise özellik grubundaki trenin numarasını belirtir. İlk harf sadece A ve B olabilmektedir. A harfli araçlar motoru bulunan ve kontrol paneli içeren ön veya arka araç olup B harfli araç ise ara vagon olup motor ve kontrol kabini içermeyen vagondur.

Stok kodunu bulma

Bir aracın numarası:

Dışarıdan:
Tüm araçlarda ilk ve son kapının köşesinde ve araçların ön ve arka taraflarında, sol alt köşesinde bulunur.
İçeriden:
Tüm araçlarda birleşim noktalarında bulunan camların üst tarafında kalan acil durum kolunun üzerinde ve kapıların yanlarında Başkent iletişim çıkartmasında bulunur.
Kontrol Panelinde: Trenlerde dışarı bakan göstergede iki haneli ve panelin içerisinde orta üstte harf ve iki haneli formatta bulunmaktadır.

Depolar

Ankaray sistemi için şu anda Söğütözü'nde konumlanan bir tane depo sahası bulunmaktadır.

Sinyalizasyon sistemi

Ankaray'da sinyalizasyon sistemi olarak 'ni kullanmaktadır. Sistemde yeşil, sarı ve kırmızı lamba kullanmaktadır. Yeşil lamba bir sonraki sinyale kadar hattın temiz olduğunu gösterirken kırmızı sinyal ise bir sonraki sinyal lambasına kadar hattın dolu olduğunu gösterir. Sarı lamba, ileride ray değişimi yapıldığı zaman yanmaktadır. Yeşil sinyaller normal şekilde çalışmaktadır. Şu anda GoA1 seviyesi olan Ankaray, Dikimevi-Natoyolu uzatmasının yapımıyla beraber hem yeni, hem de eski hattın sinyalizasyonu GoA2 seviyesine yükselecek ve tıpkı diğer metro hatlarındaki gibi yarı otomatik işletmeye geçecektir.

Genişletme projeleri

İnşa hâlindeki genişletmeler

A1 hattı uzatması

Mevcut durumda AŞTİ'de son bulan A1 hattının yaklaşık 800 metre boyunca Söğütözü'ne uzatılması ve böylece M2 hattı ile kolayca aktarma yapılabilmesi hedeflenmektedir.^{[6]Raylı Sistem Hizmetleri. EGO.} Bu uzatmanın tünel kazma, ray serim, elektrifikasyon ve istasyon işleri 2022 itibarıyla halihazırda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından tamamlanmıştır. Hattın hâlâ hizmete girmemesinin nedeni ise Ankaray'ın oldukça eski olan sinyalizasyon sistemidir ve hattın bu bölümüne kurulacak aynı sinyalizasyon sistemi için parça veya destek bulunmamaktadır. Hattın Natoyolu uzatmasının inşası esnasında tüm sinyalizasyonun baştan sona GoA2 seviyesinde modernize edilerek hem servis sıklığı, seyir hızı, kapasite ve yolculuk güvenliği üst düzeye yükseltilecek, hem de hattın Söğütözü bölümü hizmete girecektir.^{[7]A1 Hattı (Ankaray) Dikimevi- Natoyolu Raylı Sistem Uzatma Hattı.}

A2 hattı

15 Mayıs 2020'de Ankara Büyükşehir Belediyesi, Ankaray hattını Dikimevi'nden Mamak ilçesindeki Natoyolu'na uzatacak hattın proje ihalesine çıktı.^{[8]Özdemir, Mahmut. Büyükşehir, Dikimevi-Natoyolu Metro Hattı İçin Kolları Sıvadı.}^{[9]Ankara'ya yeni metro müjdesi: Büyükşehir, Dikimevi-Natoyolu metro hattı için kolları sıvadı. Sözcü, 15 Mayıs 2020.} Mevcut Dikimevi istasyonundan başlayarak Natoyolu Caddesi ile Doğukent Caddesi'nin kesişiminde bitmesi öngörülen 7,4 kilometrelik ve 8 istasyonluk bir uzatma yapılması planlanmaktadır. A2 hattı olarak kodlansa da mevcut A1 hattının doğu yönüne doğru uzatılması işidir. Hattın inşası tamamlandığında Natoyolu'ndan Söğütözü'ne kadar aktarmasız seyahat imkânı sağlanacaktır.

4 Haziran 2020'de firmalardan ön yeterlilik tekliflerini alan Ankara Büyükşehir Belediyesi, 11 Ağustos 2020'de "Ankaray (A1) Dikimevi-Natoyolu Raylı Sistem Uzatma Hattı Uygulama Projesi" olarak ihaleye çıktı. 13 Ekim 2020'de ihaleyi kazanan İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki Metro İstanbul A.Ş. ile 6.565.900 TL'lik sözleşme imzalandı^{[10]İhale Detayı.}^{[11]EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - Dikimevi-Nato Yolu Raylı Sistemler Uzatma Hattının Uygulamaya Esas Kesin Proje Hizmetleri İşi İhalesi, Ankara Büyükşehir Belediyesi, 31 Ağustos 2020.}^{[12]Metro İstanbul 7,4 km'lik Dikimevi-Natoyolu Hafif Raylı Sistemler projesi ihalesini kazandı.}^{[13]Ankara’nın metro projesi Metro İstanbul’dan….}^{[14]Ankara'nın yeni metrosunu İBB yapacak. Sözcü, 13 Ekim 2020.} ve 20 Ekim 2020'de yer teslimi yapıldı.^{[15]Başkent Mesaisi 17. Bölüm Konuğumuz Ego Genel Müdürü Nihat Alkaş.} 18 Ocak 2021'de proje kapsamında zemin etüt sondaj çalışmalarına başlandı^{[16]Etüt Sondaj. Twitter.} ve yapılan çalışmaların ardından 8 istasyon belli oldu.^{[17]Mansur Yavaş Habertürk TV'de!. 25 Ağustos 2021.} 10 Şubat 2022'de hattın projesi Metro İstanbul tarafından tamamlanarak EGO'ya teslim edildi^{[2]Ankara'ya Metro Müjdesi: Dikimevi-Natoyolu Metrosu İçin Proje Tamamlandı.} ve onay için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na gönderildi. Projenin ÇED raporunda hattın inşasına 2022'de başlanması ve 3,5 yıllık bir inşa sürecinin ardından 2025'te hizmete açılması öngörüldü.^{[18]A1 Hattı (Ankaray) Dikimevi- Natoyolu Raylı Sistem Uzatma Hattı Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Metro İstanbul A.Ş.} Proje Kasım 2022'de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan onay aldı ve 2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı'nda yerini aldı.^{[19]T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ - KASIM AYI MECLİS TOPLANTISI 15. BİRLEŞİM 1. OTURUM, Bütçe Görüşmeleri, Belediye Başkanı'nın konu ile ilgili sunumu.} Yatırım programında projenin başlangıç tarihi olarak 2022, bitiş yılı olarak 2026 yılı yer almaktadır.^{[20]2023 Yılı Yatırım Programı - Sayfa 131.} Bu projenin finansmanı için 25 Haziran 2023'te Ankara Büyükşehir Belediyesi, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve Fransız Kalkınma Ajansı (AFD) ile 4 yıl geri ödemesiz olmak üzere 12 yıl vadeli 250 milyon euro tutarında dış kredi sözleşmesi imzalanmıştır.^{[21]BAŞKENTTE 12 YIL SONRA METRO PROJESİ: DİKİMEVİ-MAMAK METRO PROJESİ’NDE İMZALAR ATILDI.} 15 Ağustos 2023'te 1. etap ön yeterlilik gerçekleştirilmiştir. 2. etap, 8 Ocak 2024'te yapılmıştır. Fakat firmalardan gelen tekliflerin yaklaşık maliyeti aşması nedeniyle ihale iptal edilmiştir. Yeniden ihale sürecine girilmiştir.^{[22]Dikimevi-Natoyolu Ankaray Hafif Raylı Sistem Hattı.} Yeniden ihale 26 Haziran 2024 tarihinde yapılması planlanmış^{[23]Mamak Metrosu için ihale tarihi belli oldu! Dikimevi - Natoyolu metrosu ne zaman açılacak?. 13 Haziran 2024.} fakat iptal edilmiştir, ihale ileri bir tarihe alınmıştır. Danışmanlık ihalesinin tarihi 24 Temmuz,^{[24]Dikimevi-Natoyolu Metro hattı EKAP.} inşaat ihalesinin tarihi 17 Eylül 2024 olarak açıklanmıştır. İhalelerin Mayıs 2025 itibarıyla tamamlanmasıyla birlikte 13 Haziran 2025'te yapılan bir törenle hattın inşaatına başlanmıştır.^{[25]Dikimevi-Natoyolu Metro Hattında Temel Atıldı: Hedef 2028'de Hizmete Açmak. 13 Haziran 2025.} Hattın günlük olarak 300.000 kişinin kullanılması beklenmekte^{[26]ABB'nin Dikimevi-Natoyolu Arası Raylı Sistem Uzatma Hattı Yapımı İhalesinin İptal Edilmesi Bekleniyor.} ve uzatmanın 2050 yılına kadar hattın yıllık yolcu sayısını yaklaşık %67 artırması beklenmektedir. Proje kapsamında alınacak vagon sayısı 66 adettir.^{[27]2025 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı.}

Plan aşamasındaki genişletmeler

ODTÜ uzatması

Henüz plan aşamasında olup, Söğütözü'nden Orta Doğu Teknik Üniversitesi'ne kadar yaklaşık 5 km uzatılacak olan hat; Yüzüncüyıl ve ODTÜ olmak üzere iki istasyondan oluşacaktır.

Yolculuk

Biletlendirme

Ankara'daki bütün toplu taşıma hatları şehir içi akıllı kart sistemi olan Başkent Kart ile entegredir. Bütün hat aynı tarife bölgesi içerisindedir. BaşkentKart kullanarak tek biniş tam kart tarifesi ücreti 26,50₺, indirimli tarife için 13,00 ₺'dir. BaşkentKart olmayan tek kullanımlık biletler içinse ücret 31 ₺'dir. Öğrencilere yönelik aylık 300 biniş karşılığında yapılan abonman ücreti 260 ₺'dir. Ankaray'a başka metro hatlarından ya da otobüs hatlarından aktarma yapmanın ücreti ise tam kart tarifesi için 12,50 ₺, indirimli tarife için 4,25 ₺'dir.^{[28]Ankara Şehir İçi Yolcu Taşıma Ücretleri. EGO Genel Müdürlüğü, 9 Ocak 2023.} Ankaray'dan metroya ve metrodan Ankaray'a aktarmalar istasyon içinden yapılır, bu aktarmalardan ek ücret alınmaz (A1 Maltepe - M4 Gar aktarması hariç).

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

Ankaray resmî sitesi